08-11-09

08.11.1989: Val Berlijnse Muur, de dag ervoor

zk Laatste maand van de Berlijnse Muur

Woernsdag 8 november 1989: Wachten op het antwoord uit Moskou en sidderen voor de dreiging uit Tsjechoslowakije

Waar ter wereld was de Koude Oorlog meer zichtbaar aanwezig dan in Berlijn? De twee polen van de toenmalige wereld botsten er op elkaar, de zichzelf verklaarde vrije wereld en de zichzelf verklaarde socialistische wereld, het kapitalisme en het communisme. De Berlijnse Muur scheidde de twee werelden maar viel op 9 november 1989. Woelige maanden in de DDR en zeker een woelige oktober en een hete november gingen daaraan vooraf. Vandaag: woensdag 8 november. De dag voor de val van de Berlijnse Muur verwachtte niemand dit historisch gebeuren, maar zette Egon Krenz alles in het werk om een opening ervan te forceren?

Voorafgaand volgende afkortingen worden gebruikt:
SED: Socialistische eenheidspartij van Duitsland, zijnde de communistische partij van de DDR.
LDPD: Liberale democratische partij van Duitsland, een schijnpartij van Oost-Duitse liberalen
DDR: Duitse democratische republiek - Oost-Duitsland, allesbehalve democratisch, maar totalitair
BRD: Bondsrepubliek Duitsland - West-Duitsland

Woensdag 8 november

Zitting van het Zentralkomitee

Vanaf die woensdag 8 november zou het Zentralkomitee gedurende enkele dagen zetelen. Zoals in het artikel van 16 oktober weergegeven, had dit comité de hoogste beslissingsmacht binnen de SED, op uitzondering van de 'Parteitag' die theoretisch de allerhoogste macht had. Essentiële verandering in de partij moesten steeds in het Zentralkomitee bezegeld worden. Tot dat essentiële behoorde elke wijziging in de koers van de partij, elke wijziging in de samenstelling van het Politbüro, dat het dagelijks machtsorgaan was, enzomeer.

In de laatste jaren kwam dat Zentralkomitee slechts halfjaarlijks samen. De laatste zitting dateerde van 18 oktober, toen Erich Honecker opzij was geduwd en Egon Krenz de nieuwe sterke man was geworden. Sinds Egon Krenz met de starre ideologische lijn van de partij schoon schip had gemaakt en een openheid voor dialoog ingevoerd had, was het nodig om deze essentiële veranderingen ook de zegen van het Zentralkomitee te laten geven. Daarom was dat comité reeds enkele weken geleden opgeroepen om vanaf 8 november extra enkele dagen te zetelen.

Een zitting ervan was een uiterst saai gebeuren. De eerste dag werd steeds ingeleid door goedkeuring van wijzigingen in de top van het orgaan of in het Politbüro. Daarop volgde een urenlange rede van de secretaris-generaal voor de meer dan honderdzestig overwegend oudere dames en heren. De secretaris-generaal was de voorzitter van het orgaan en tevens de sterke man in het land, Egon Krenz aldus. Op de tweede en volgende dag van de zitting kwam de ene redenaar na de andere aan de beurt voor eveneens urenlange toespraken. Na elke toespraak gaf de samenkomst haar zegen over de inhoud ervan. En indien er actuele agendapunten waren die de bezegeling van het Zentralkomitee benodigden, dan werden die op het einde van de laatste dag doorgenomen, bij voorkeur op een drafje want dan waren de oude dames en heren toch wel erg moe door het dagenlang geeuwen en dutten, en verlangden naar hun warme nestje thuis...

Egon Krenz verstevigt zijn macht over het Politbüro en over de Stasi

Het eerste agendapunt van het Zentralkomitee was de 'putsch' van Egon Krenz. Hij had immers op de dag voordien alle hardliners uit het Politbüro verwijderd, zie het artikel over 7 november. Na voorstelling van elk nieuw lid van het bureau keurde het Zentralkomitee de samenstelling goed. Egon Krenz had vanaf dat moment niets anders dan hem getrouwe leden in het Politbüro. Dat zou heel belangrijk worden in de stappen die op de historische 9de november zouden volgen.

Krenz bekwam door de beslissing van het Zentralkomitee eveneens stevige controle over de Stasi. Hardliner Erich Mielke, baas van de Stasi, moest vanuit de statuten van de SED lid van het Politbüro zijn. Maar hij was een van de ontslagenen. Zijn vervanger werd een Krenz-gezinde. Ook dat zou een belangrijke rol spelen op 9 november.

Wachten op het antwoord uit Moskou en sidderen voor de dreiging uit Tsjechoslowakije

Terwijl Egon Krenz het Zentralkomitee voorzat, spookte de angst voor de dreiging van de Tsjechische regering door zijn hoofd. Zoals in het artikel van 7 november weergegeven, kon elk ogenblik het bericht komen, dat Tsjechoslowakije de grenzen met de DDR zou sluiten. Dat was het ultimatum van Praag om vluchtelingen uit het land te houden en de DDR te verplichten om hen over de eigen grenzen naar de BRD te versassen. Maar om daartoe het IJzeren Gordijn open te stellen, wachtte Krenz op het antwoord uit Moskou ter goedkeuring, zie eveneens het artikel over 7 november. Dat antwoord kwam echter niet. De Sowjet-ambassadeur in Oost-Berlijn kon de bonzen in Moskou niet bereiken. Daar liepen sinds gisteren de feestelijkheden voor de verjaardag van de oktoberrevolutie in 1917, en die zouden nog enkele dagen aanhouden met allerlei recepties en toespraken. Ambtenaren van de betrokken ministeries in Moskou beloofden uiteindelijk dat het antwoord ten laatste op de middag van 9 november zou komen. Egon Krenz moest dan ook met dat wachten op Moskou en dat sidderen voor Tsjechoslowakije de nacht in...

In het kort overig nieuws op 8 november

In vele steden was door de vlucht naar de BRD een nijpend tekort aan personeel voor het openbaar vervoer en voor de gezondheidssector ontstaan. Zo waren ondermeer reeds 1500 geneesheren uit het land gevlucht. Op televisie riepen vertegenwoordigers van burgerbewegingen op om niet te vluchten en samen met de democratische krachten van de forums een nieuwe DDR op te bouwen. 's Namiddags en 's avonds demonstreerden weer duizenden. En tenslotte had het Zentralkomitee aan het Politbüro de toelating gegeven om de burgerbeweging Neues Forum officieel te erkennnen. Dat kan als een kleine overwinning van het volk beschouwd worden. De 'grote' overwinning van het volk zou morgen 9 november volgen.

Nuttige bronnen:
DDR Dokumenten
Protocollen Deutsche Einheit
Chronik der Wende
Boek "Chronik des Mauerfalls", Hans-Hermann Hertle - Duits historicus, CH. Links Verlag, ISBN: 978-3-86153-541-6

Bijkomende links:
Video Aktuelle-Kamera-nieuwsuitzending van DDR-televisiezender 08.11.89

 

Verschenen artikels 'Laatste maand van de Berlijnse Muur':

9 oktober 1989: Wir sind das Volk + Thema: oorzaken onrust DDR
10 oktober 1989: Een nieuwe wind in de SED? + Thema: macht der SED-ideologen
11 oktober 1989: SED in bocht van 180 graden + Thema: het historische van Leipzig 09.10.89
12 oktober 1989: Wat wil het Oost-Duitse volk? + Thema: blokpartijen in de DDR
13 oktober 1989: Het bedrog van de SED + Thema: FDGB, vakbond van SED
14 oktober 1989: Gespannen rust in het weekeinde + Thema: macht van TV
15 oktober 1989: Vluchten is de boodschap + Thema: doden aan Muur
16 oktober 1989: Eerste van drie belangrijke dagen + Thema: machtstructuren van DDR
17 oktober 1989: SED-leiding op de helling + Thema: portrait Honecker
18 oktober 1989: Honecker gaat, Krenz komt + Thema: portrait Egon Krenz
19 oktober 1989: De onmacht van Egon Krenz + Thema: reisvrijheid
20 oktober 1989: Aanslag op Berlijnse Muur + Thema: Houding BRD, SU, USA, Fra, GB
21 oktober 1989: Het volk houdt vol + Thema: SED-invulling van het begrip dialoog
22 oktober 1989: Voorbereiding maandagdemonstratie + Thema: rol van de kerken in 1989
23 oktober 1989: Leipzig in memo Hongarije + Thema: officiële machtsorganen DDR
24 oktober 1989: The show must go on + Thema: vrije meningsuiting
25 oktober 1989: Schabowski, DDR's Comical Ali + Thema: portrait Günter Schabowski
26 oktober 1989: Neonazisme in de DDR + Thema: Neonazisme
27 oktober 1989: schijnamnestie DDR + Thema: gevangenissen Stasi
28 oktober 1989: val muur der zwijgplicht + Thema: de Stasi
29 oktober 1989: SED geeft mondjesmaat toe + Thema: burgerbewegingen
30 oktober 1989: Paniekstemming in SED + Thema: consumptie in DDR
31 oktober 1989: SED wou Berlijnse Muur verkopen + Thema: Waarom moest de Berlijnse Muur weg?
1 november 1989: Krenz' kale reis naar Moskou
2 november 1989: SED op rand van instorting + Thema: Hoe kon Krenz de DDR redden?
3 november 1989: toename vluchtelingenstroom
4 november 1989: Berlijnse beer brult
5 november 1989: Stilte voor de storm
6 november 1989: "Weg de muur, weg de SED"
7 november 1989: Opening IJzeren Gordijn besloten
8 november 1989: Val Berlijnse Muur, de dag ervoor
9 november 1989: Chronologie val Berlijnse Muur

13:29 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: duitsland, berlijnse muur, communisme, ddr, sed, brd |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.