04-11-09

04.11.89: Berlijnse beer brult

alex Laatste maand van de Berlijnse Muur

Zaterdag 4 november 1989: Massaprotest in hoofdstad aangekomen

Waar ter wereld was de Koude Oorlog meer zichtbaar aanwezig dan in Berlijn? De twee polen van de toenmalige wereld botsten er op elkaar, de zichzelf verklaarde vrije wereld en de zichzelf verklaarde socialistische wereld, het kapitalisme en het communisme. De Berlijnse Muur scheidde de twee werelden maar viel op 9 november 1989. Woelige maanden in de DDR en zeker een woelige oktober en een hete november gingen daaraan vooraf. Vandaag: zaterdag 4 november. Berlijn davert onder het protest van een half miljoen demonstranten.

Voorafgaand volgende afkortingen worden gebruikt:
SED: Socialistische eenheidspartij van Duitsland, zijnde de communistische partij van de DDR.
LDPD: Liberale democratische partij van Duitsland, een schijnpartij van Oost-Duitse liberalen
DDR: Duitse democratische republiek - Oost-Duitsland, allesbehalve democratisch, maar totalitair
BRD: Bondsrepubliek Duitsland - West-Duitsland

Zaterdag 4 november

Hoofdstad schreeuwt SED weg

In de voorbije weken was de volksopstand tegen de SED gegroeid en gegroeid. Met een ongelooflijke dosis moed en volharding waren duizenden en duizenden burgers in tientallen steden op straat gekomen. Waar aanvankelijk het volk vrijheid van meningsuiting en betere levensomstandigheden had geëist, was de overtuiging gegroeid, dat dit slechts kon in een meerpartijensysteem. Daarmee had het volk de alleenheersende SED rechtstreeks in het vizier. Die eenheidspartij had aanvankelijk met harde hand elke demonstratie onderdrukt, had dan uiteindelijk toch toegegeven en had een dialoog met de burgers gestart. Dat had echter voor geen oplossing gezorgd door de SED-monoloog-invulling van het begrip dialoog. Met de weken was het volk ontbolsterd en had reisvrijheid en wijziging van de grondwet om meer partijen toe te laten geëist. De SED had schoorvoetend aan het verlangen naar reisvrijheid toegegeven en had een nieuw wetsontwerp daartoe beloofd. Maar geen enkele van de toegevingen der SED had het volk rust gebracht. De burgers hadden hun vertrouwen in de SED verloren, velen waren gevlucht.

Op zaterdag 4 november bereikte de protestgolf eindelijk Oost-Berlijn, de hoofdstad van het land. Dat had een grote symbolische waarde. De opstand had daarmee het hart van het land bereikt. Daar waar tevoren steeds slechts enkele duizenden in Berlijn op straat waren gekomen, werd het centrum op die zaterdag overspoeld door een half miljoen demonstranten. Volgens officiële waarnemers waren het slechts 200.000, volgens sommige bronnen echter een miljoen. De beer van Berlijn - het wapendier van de Duitse hoofdstad - brulde als nooit tevoren.

De massa op de Alexanderplatz betekende zoveel als een fatale bloedklonter die de SED-aders aanviel. Een hartinfarct dreigde voor de partij. Het Politbüro had het voelen aankomen in een knellende pijn in haar linkse stalinistische arm, en had dan ook in de voorbije dagen gepoogd om de fatale slag tegen te houden met allerlei middelen zoals de TV-toespraak van Egon Krenz op de avond van 3 november, zie het artikel van gisteren. De Stasi was in paniek geslagen en had een stroom van SED-adrenaline door het DDR-lijf gejaagd, wat zich vertolkte in draconische veiligheidsmaatregelen. Zo waren in de voorbije dagen alle hoofden van de 15 bezirken van het land opgeroepen om mogelijke demonstranten af te raden naar Berlijn te reizen en om op die manier de fatale boedklonter te verkleinen. Alle wegen naar de Berlijnse Muur waren hermetisch afgesloten. Het volksleger stond in meerdere bataljons klaar om een bestorming van de muur te voorkomen. Een val van de Muur zou immers zoveel betekend hebben als het doorslaan van alle slagaders.
Maar de agonie van de SED kon op zaterdag 4 november het hartinfarct niet voorkomen. En meer zelfs, slechts vijf dagen later zou een tweede infarct de wanden van de SED-bloedvaten doen barsten waarbij 40 jaar DDR door de gaten van de Berlijnse Muur zou gulpen...

De Alex - zo noemen de Berlijners de Alexanderplatz met haar 386-meter hoge TV-toren - daverde onder het geroep naar vrije meningsuiting, partijpluralisme, vrije verkiezingen, afschaffing van alle privileges der SED-bonzen, reisvrijheid tot zelfs ontbinding van de SED. Ooorverdovend gejuich was tot in West-Berlijn te horen bij toespraken van kunstenaars en van leiders van burgerbewegingen. De speech van Politbüro-spreekbuis Günter Schabowaki werd gesmoord onder het uitjouwen. Zijn woorden klonken nog slechts als de reutel van de stervende SED.

Ook in 40 andere steden kwamen demonstranten op straat zoals 40.000 in Magdeburg, 30.000 in Suhl.

Bayern overrompeld door vluchtelingen

De 6.000 DDR-vluchtelingen in de West-Duitse ambassade van Praag, zie artikel over 3 november, konden op deze zaterdag per trein naar Bayern. Het Poltibüro had hun emigratie zonder verdere administratieve verwerkingen toegestaan, slechts op basis van hun identiteitskaart. Vijf treinen kwamen in beweging. Wuivende armen uit alle wagonvensters namen afscheid van Praag, overdonderend gejuich barste los als de treinen der vrijheid het IJzeren Gordijn verlieten, de sporen werden geolied met vreugdetranen...

Eens alle vluchtelingen weg, werd de West-Duitse ambassade in Praag gesloten. Vluchtelingen konden vanaf dan immers rechtstreeks aan het Tsjechische IJzeren Gordijn naar Bayern trekken, eveneens met slechts het vertoon van hun identiteitskaart. Op die zaterdag en de daaropvolgende zondag vluchtten meer dan 20.000 DDR-burgers. Dat betekende een ware overrompeling van de West-Duitse opvangcentra. West-Duits Kanselier Helmut Kohl smeekte daarom de DDR-burgers via televisie om in hun land te blijven. "Vlucht is geen oplossing", zei hij. "De Oost-Duitse autoriteiten moeten alles in het werk stellen om de levensstandaard van het land op te krikken zodat de burgers er in welvaart kunnen leven." Wat impliceerde deze uitspraak? De Oost-Duitse levensstandaard opkrikken daar, waar het land bankroet was? Kohls woorden getuigden dat de West-Duitse regering niet op de hoogte was van het werkelijke bankroet van de DDR. Dat wisten op 4 november alleen Egon Krenz, het Politbüro en Sowjet-president Michail Gorbatjov. Kohl zou echter op komende maandag 6 november zwaar geschokt het dramatische bankroet van de DDR vernemen, en dat zal niet zonder gevolgen blijven...

Nuttige bronnen:
DDR Dokumenten
Protocollen Deutsche Einheit
Chronik der Wende
Boek "Chronik des Mauerfalls", Hans-Hermann Hertle - Duits historicus, CH. Links Verlag, ISBN: 978-3-86153-541-6

Bijkomende links:
Video ZDF-journaal 04.11.89 in het kader van Countdown Mauerfall
Videobeelden oprichting Berlijnse Muur op de muziek van Pink Floyds "Another brick in the wall" alsprotest tegen de indoctrinatie van de SED.

 

Verschenen artikels 'Laatste maand van de Berlijnse Muur':

9 oktober 1989: Wir sind das Volk + Thema: oorzaken onrust DDR
10 oktober 1989: Een nieuwe wind in de SED? + Thema: macht der SED-ideologen
11 oktober 1989: SED in bocht van 180 graden + Thema: het historische van Leipzig 09.10.89
12 oktober 1989: Wat wil het Oost-Duitse volk? + Thema: blokpartijen in de DDR
13 oktober 1989: Het bedrog van de SED + Thema: FDGB, vakbond van SED
14 oktober 1989: Gespannen rust in het weekeinde + Thema: macht van TV
15 oktober 1989: Vluchten is de boodschap + Thema: doden aan Muur
16 oktober 1989: Eerste van drie belangrijke dagen + Thema: machtstructuren van DDR
17 oktober 1989: SED-leiding op de helling + Thema: portrait Honecker
18 oktober 1989: Honecker gaat, Krenz komt + Thema: portrait Egon Krenz
19 oktober 1989: De onmacht van Egon Krenz + Thema: reisvrijheid
20 oktober 1989: Aanslag op Berlijnse Muur + Thema: Houding BRD, SU, USA, Fra, GB
21 oktober 1989: Het volk houdt vol + Thema: SED-invulling van het begrip dialoog
22 oktober 1989: Voorbereiding maandagdemonstratie + Thema: rol van de kerken in 1989
23 oktober 1989: Leipzig in memo Hongarije + Thema: officiële machtsorganen DDR
24 oktober 1989: The show must go on + Thema: vrije meningsuiting
25 oktober 1989: Schabowski, DDR's Comical Ali + Thema: portrait Günter Schabowski
26 oktober 1989: Neonazisme in de DDR + Thema: Neonazisme
27 oktober 1989: schijnamnestie DDR + Thema: gevangenissen Stasi
28 oktober 1989: val muur der zwijgplicht + Thema: de Stasi
29 oktober 1989: SED geeft mondjesmaat toe + Thema: burgerbewegingen
30 oktober 1989: Paniekstemming in SED + Thema: consumptie in DDR
31 oktober 1989: SED wou Berlijnse Muur verkopen + Thema: Waarom moest de Berlijnse Muur weg?
1 november 1989: Krenz' kale reis naar Moskou
2 november 1989: SED op rand van instorting + Thema: Hoe kon Krenz de DDR redden?
3 november 1989: toename vluchtelingenstroom
4 november 1989: Berlijnse beer brult
5 november 1989: Stilte voor de storm
6 november 1989: "Weg de muur, weg de SED"
7 november 1989: Opening IJzeren Gordijn besloten
8 november 1989: Val Berlijnse Muur, de dag ervoor
9 november 1989: Chronologie val Berlijnse Muur

13:47 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: duitsland, berlijnse muur, communisme, ddr, sed, brd |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.