24-10-09

24.10.89: the show must go on

kammer Laatste maand van de Berlijnse Muur

Dinsdag 24 oktober 1989: Egon Krenz doet DDR meer kwaad dan goed

Waar ter wereld was de Koude Oorlog meer zichtbaar aanwezig dan in Berlijn? De twee polen van de toenmalige wereld botsten er op elkaar, de zichzelf verklaarde vrije wereld en de zichzelf verklaarde socialistische wereld, het kapitalisme en het communisme. De Berlijnse Muur scheidde de twee werelden maar viel op 9 november 1989. Woelige maanden in de DDR en zeker een woelige oktober gingen daaraan vooraf. Vandaag: dinsdag 24 oktober 1989: Egon Krenz wordt officieel nieuw staatshoofd en leeft in de sfeer van 'the show must go on'.

Voorafgaand volgende afkortingen worden gebruikt:
SED: Socialistische eenheidspartij van Duitsland, zijnde de communistische partij van de DDR.
LDPD: Liberale democratische partij van Duitsland, een schijnpartij van Oost-Duitse liberalen
DDR: Duitse democratische republiek - Oost-Duitsland, allesbehalve democratisch, maar totalitair
BRD: Bondsrepubliek Duitsland - West-Duitsland

Meningsvrijheid

Meningsvrijheid als grondwettelijk DDR-recht

De twee grootste eisen van de demonstranten in de DDR waren in de laatste weken het recht op meningsvrijheid en vrije verkiezingen. Op de allereerste plaats staat hier het recht op vrije meningsuiting. Bood de DDR dit niet?

Dit recht was reeds in 1789 als artikel 11 ingebouwd in de Verklaring van de Rechten van de Mens. Anderzijds stond het ook vermeld in de grondwet van de DDR, artikel 27:

"Jeder Bürger der Deutschen Demokratischen Republik hat das Recht, den Grundsätzen dieser Verfassung gemäß seine Meinung frei und öffentlich zu äußern. Dieses Recht wird durch kein Dienst- oder Arbeitsverhältnis beschränkt. Niemand darf benachteiligt werden, wenn er von diesem Recht Gebrauch macht."

Vertaling: "Elke burger van de DDR heeft het recht, conform de grondprincipes van deze grondwet, om zijn mening vrij en openbaar te verkondigen. Dit recht wordt door geen dienst- of arbeidsverhouding beperkt. Niemand mag benadeel worden indien hij van dit recht gebruik maakt."

Onmogelijkheid tot meningsvrijheid in de DDR

Tussen het recht op meningsvrijheid en de mogelijkheid ertoe binnen de realisatie van de DDR bestond een enorme kloof. Vrijheid van meningsuiting is slechts mogelijk in een democratisch bestel. De DDR was in haar praktische realisatie in tegenstelling tot haar naam "Deutsche Demokratische Republik" echter geen democratische staat, wel een totalitaire. Er heerste immers als 'staatsidee' de SED-ideologie waaraan de hele staat in al haar geledingen en in haar samenleving onderworpen was. Daardoor had eenieder weliswaar het recht op vrije meningsuiting, maar niet de mogelijkheid ertoe. De stalinistische controle van de SED door middel van de Stasi verscherpte dit alles.

Meningsvrijheid lag in de DDR in contradictie met artikel 1 van diezelfde grondwet, hoezeer ook het recht erop gegarandeerd was. Dat artikel bepaalde immers: "Die Deutsche Demokratische Republik ist ein sozialistischer Staat der Arbeiter und Bauern. Sie ist die politische Organisation der Werktätigen in Stadt und Land unter Führung der Arbeiterklasse und ihrer marxistisch-leninistischen Partei." Vertaald luidt dit: "De DDR is een socialistische staat van arbeiders en boeren. Zij is de politieke organisatie van de werkenden in stad en land onder de leiding van de arbeidersklasse en van haar marxistische-leninistische partij." Dat betekende de almacht van de SED en aldus ook van haar ideologie.

Besluit:

De eis van de demonstranten voor meningsvrijheid impliceerde dan ook de afschaffing van artikel 1 uit de grondwet, en daardoor de opheffing van de SED en van de DDR als communistische, marxistisch-leninistische partij en staat. De bijkomende eis voor vrije verkiezingen was niets anders dan het logische gevolg van de eerste eis. De SED kon aldus voor de tijd van Egon Krenz onmogelijk de wil van de demonstranten voldoen en trad dan ook tot voor 9 oktober repressief op. Repressie is trouwens het enige middel om een totalitaire staat recht te houden. Maar Krenz' "Wende" verwierp repressie en opende een weg naar dialoog, hoewel die dialoog nog aan stricte voorwaarden verbonden was. Daardoor voerde hijzelf de DDR in de vernieling...

Van dit besluit waren West-Duitsland en de geallieerde bezetters van het land zich zeer bewust. De US-minister voor buitenlandse zaken James Baker kon daarom op dinsdag 24 oktober zonder aarzelen volgende mededeling aan West-Duits kanselier Helmut Kohl laten bezorgen, zie link protocollen onderaan, pagina 465: " Bush deelt de zorgen van enkele Europese landen tegenover een hereniging van beide Duitslanden niet [...] Het is de opgave van Duitse, Britse en Franse NATO-partners om het daarover eens te worden. Senator Mitchell, voorzitter van meerderheid in de US-senaat, noemde een Duitse hereniging onvermijdelijk. De Berlijnse Muur zal in relatief korte termijn gesloopt worden en er zal een verregaand federalisme tussen Oost- en West-Duitsland ontstaan" Hoezeer de USA het einde van de DDR reeds in oktober 1989 incalculeerden, met onrechtstreeks inbegrip van de val van de Berlijnse Muur!

Dinsdag 24 oktober 1989

The show must go on: Egon Krenz als staatshoofd

Op deze dinsdag kwam de Volkskammer - zie kenmerken ervan in het artikel over 23 oktober - samen, om op advies van het Politbüro Egon Krenz aan te stellen tot voorzitter van de staatsraad en bijgevolg tot feitelijk staatshoofd. Hij was sinds 18 oktober reeds het hoofd van het Zentralkomitee geworden en aldus de sterke man van de DDR. Om staatshoofd te kunnen worden benodigde hij de toestemming van de Volkskammer. Daartoe moesten de 500 volksvertegenwoordigers stemmen. De invloed van de aanhoudende demonstraties tegen Egon Krenz leidde daarbij tot een uniek iets. Voor het eerst in de geschiedenis van de Volkskammer stemden 26 leden tegen de aanstelling van een staatshoofd!

In zijn aanstellingsrede ging Egon Krenz in op de demonstraties. Hij verklaarde dat zij, hoe vreedzaam ook, steeds het gevaar inhielden om anders te eindigen dan zij begonnen waren. Daarmee alludeerde hij op de mogelijkheid om tot confrontatie te komen, wat hij echter door dialoog wou voorkomen. Repressie was bijgevolg verleden tijd... ja, ja, maar zo ook zal weldra de SED en de DDR verleden tijd zijn - zie uitleg daartoe hierboven. Was Krenz zich daar niet bewust van?

Tegelijk wees hij erop, dat dialoog steeds gebaseerd moet zijn op artikel 1 van de grondwet en liet dit slechts toe in zoverre het vooropgesteld doel van die grondwet bereikt zou worden. Contradictie ten top: dialoog eist vrije meningsuiting, en dat was door artikel 1 uitgesloten...

Naar de eis van forums en kerkelijke instanties toe ter oprichting van een onderzoekscommissie naar de gewelddaden van politie voor 9 oktober, werd in de Volkskammer een verklaring voorgelezen waarin alle verwijten de grond ingeboord werden.

Op 24 oktober kwam dan ook de hele tendens van de SED neer op: the show must go on...

 

Tekst grondwet van de DDR
Protocollen Wende 1989
Passages uit toespraak van Egon Krenz aan de Volkskammer 24.10.89
Video ZDF-journaal 14.10.89 in het raam van Countdown Mauerfall
Song "Mädchen aus Ostberlin" van rockzanger Udo Lindenberg

 

Verschenen artikels 'Laatste maand van de Berlijnse Muur':

9 oktober 1989: Wir sind das Volk + Thema: oorzaken onrust DDR
10 oktober 1989: Een nieuwe wind in de SED? + Thema: macht der SED-ideologen
11 oktober 1989: SED in bocht van 180 graden + Thema: het historische van Leipzig 09.10.89
12 oktober 1989: Wat wil het Oost-Duitse volk? + Thema: blokpartijen in de DDR
13 oktober 1989: Het bedrog van de SED + Thema: FDGB, vakbond van SED
14 oktober 1989: Gespannen rust in het weekeinde + Thema: macht van TV
15 oktober 1989: Vluchten is de boodschap + Thema: doden aan Muur
16 oktober 1989: Eerste van drie belangrijke dagen + Thema: machtstructuren van DDR
17 oktober 1989: SED-leiding op de helling + Thema: portrait Honecker
18 oktober 1989: Honecker gaat, Krenz komt + Thema: portrait Egon Krenz
19 oktober 1989: De onmacht van Egon Krenz + Thema: reisvrijheid
20 oktober 1989: Aanslag op Berlijnse Muur + Thema: Houding BRD, SU, USA, Fra, GB
21 oktober 1989: Het volk houdt vol + Thema: SED-invulling van het begrip dialoog
22 oktober 1989: Voorbereiding maandagdemonstratie + Thema: rol van de kerken in 1989
23 oktober 1989: Leipzig in memo Hongarije + Thema: officiële machtsorganen DDR
24 oktober 1989: The show must go on + Thema: vrije meningsuiting
25 oktober 1989: Schabowski, DDR's Comical Ali + Thema: portrait Günter Schabowski
26 oktober 1989: Neonazisme in de DDR + Thema: Neonazisme
27 oktober 1989: schijnamnestie DDR + Thema: gevangenissen Stasi
28 oktober 1989: val muur der zwijgplicht + Thema: de Stasi
29 oktober 1989: SED geeft mondjesmaat toe + Thema: burgerbewegingen
30 oktober 1989: Paniekstemming in SED + Thema: consumptie in DDR
31 oktober 1989: SED wou Berlijnse Muur verkopen + Thema: Waarom moest de Berlijnse Muur weg?
1 november 1989: Krenz' kale reis naar Moskou
2 november 1989: SED op rand van instorting + Thema: Hoe kon Krenz de DDR redden?
3 november 1989: toename vluchtelingenstroom
4 november 1989: Berlijnse beer brult
5 november 1989: Stilte voor de storm
6 november 1989: "Weg de muur, weg de SED"
7 november 1989: Opening IJzeren Gordijn besloten
8 november 1989: Val Berlijnse Muur, de dag ervoor
9 november 1989: Chronologie val Berlijnse Muur

12:46 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) | Tags: duitsland, berlijnse muur, communisme, ddr, sed, brd |  Facebook |

Commentaren

*** Hé Sebastian, ik kom ook nog eens overgewaaid... geen spellekes meer bij jou?

Gepost door: Tal | 24-10-09

Post een commentaar