17-10-09

17.10.89: SED-leiding op de helling

honecker Laatste maand van de Berlijnse Muur

Dinsdag 17 oktober 1989: Politbüro stelt ontslag Honecker voor

Waar ter wereld was de Koude Oorlog meer zichtbaar aanwezig dan in Berlijn? De twee polen van de toenmalige wereld botsten er op elkaar, de zichzelf verklaarde vrije wereld en de zichzelf verklaarde socialistische wereld, het kapitalisme en het communisme. De Berlijnse Muur scheidde de twee werelden maar viel op 9 november 1989. Woelige maanden in de DDR en zeker een woelige oktober gingen daaraan vooraf. Vandaag: dinsdag 17 oktober 1989: De druk op het Politbüro dwingt de leden ervan om maatregelen te nemen. Het ontslag van Erich Honecker hangt in de lucht.

Voorafgaand volgende afkortingen worden gebruikt:
SED: Socialistische eenheidspartij van Duitsland, zijnde de communistische partij van de DDR.
LDPD: Liberale democratische partij van Duitsland, een schijnpartij van Oost-Duitse liberalen
DDR: Duitse democratische republiek - Oost-Duitsland, allesbehalve democratisch, maar totalitair
BRD: Bondsrepubliek Duitsland - West-Duitsland

Erich Honecker en de Berlijnse Muur

Erich Honecker was de sterke man van de DDR van 1971 tot en met 17 oktober 1989. De donkerste zijde van zijn politieke carrière is de organisatie van de Berlijnse Muur.

Hij werd geboren in 1912 in het Saarland, een kleine regio en huidige Duitse deelstaat die gelegen is aan de Franse en Luxemburgse grens. In het jaar van zijn geboorte hoorde het Saarland bij het Pruisische rijk. Na de Eerste Wereldoorlog verloor Pruisen dit gedeelte echter. Het hele Saarland werd onder voogdij van de Volkerenbond gesteld. Honecker groeide dan ook op in een soort niemandsland. Als tienjarige trad hij toe tot de lokale communistische jeugd en werkte zich na een aantal jaren op als een voorman.

Zijn politieke loopbaan begon in 1930 na een opleiding die hij volgde aan de internationale Lenin-school in Moskou. Hij werd een belangrijke figuur in de communistische partij in het Saarland, dat echter in 1935 terug in het Duitse rijk ingelijfd werd. Toen was Hitler reeds aan de macht, de man die o.a. het communisme als staatsvijandig proclameerde. Honecker moest daardoor ondergronds werken, vluchtte naar Parijs en kwam enkele maanden later clandestien via relaties in Berlijn terecht. Daar werd hij aangehouden en verbleef in gevangenissen en tuchthuizen tot het einde van Hitlers rijk in 1945.

Na de oprichting van de DDR kreeg hij snel hoge functies en werd lid van het Zentralkomitee. In die hoedanigheid zette hij zich in voor de organisatie van de Berlijnse Muur die in 1961 gebouwd werd. Hij werkte alle veiligheidsmaatregelen ervan uit met inbegrip van het bevel tot doding der vluchtelingen.

In 1971 volgde hij Walter Ulbricht op als sterkste man van de DDR. Tijdens deze loopbaan werkte hij de beveiliging van de Berlijnse Muur verder uit. Daarin ging hij o.a. zover, dat grenssoldaten die een vluchteling doodden, een ereonderscheiding werden toegekend. Hij heeft ook de Stasi, de staatsveiligheidsdienst, verder uitgebouwd. Geen burger die afweek van de DDR-doctrine ontsnapte nog aan het oog ervan. Voor het overige was zijn regeerperiode desastreus voor de economie van de DDR. Hij bleef immers steken in de starre planeconomie van het stalinisme en deed weinig of niets om de industrie te moderniseren.

Na zijn afzetting op 18 oktober 1989 doolde hij een tijd rond in de DDR en in Moskou. Na de hereniging van beide Duitslanden werd hij in het begin van de jaren negentig vervolgd wegens moordbevelen tegen vluchtelingen. Door zijn wankele gezondheid kon hij echter aan een veroordeling ontsnappen, vluchtte naar Chili en stierf er in 1994.

Dinsdag 17 oktober 1989

Druk op Politbüro wordt onhoudbaar

De betogingen van maandag 16 oktober met vooral de uitzonderlijk grote betoging in Leipzig waren de zoveelste mokerslag op de SED-leiding. De vreedzame revolutie ervan overrompelde het Politbüro letterlijk. De Oost-Duitse televisiezender kon niet meer optornen tegen de West-Duitse berichtgeving die elke DDR-burger ontvangen kon. Op dinsdag 17 oktober plooide 'Aktuelle Kamera', die Oost-Duitse zender, zich dan ook en berichtte niet alleen over de maandagdemonstratie van Leipzig, maar vermelde zelfs dat de liberale blokpartij LDPD oproept tot snelle veranderingen in zowel de samenleving als in de economie van het land.

Dat de situatie onhoudbaar werd, bleek ook uit enkele markante stellingnames van studenten en van arbeiders. In de Humboldt-universiteit van Berlijn sprak een samenkomst van 4.000 studenten zich uit voor de oprichting van een studentenbond los van de SED-structuren. En in een groot bedrijf in Teltow erkenden de werknemers de officiële staatsvakbond niet meer en richtten een eigen vakbond op.

Samenkomst Politbüro: vraag naar ontslag Honecker

Op deze dinsdag 17 oktober moest het Politbüro samenkomen om de vergadering van het Zentralkomitee van 18 oktober voor te bereiden. Dat comitée kwam in de laatste onrustige periode echter wel meer samen en had de bevoegdheid veranderingen door te voeren, zie het artikel van 16 oktober.
Op 17 oktober werd het een heel bijzondere samenkomst van het Politbüro. Wat er zich precies afspeelde, kwam op die dinsdag niet in de openbaarheid. Pas veel later werd bekend dat meerdere leden ervan de starre houding van Erich Honecker verantwoordelijk hielden voor de onrust die in het land heerste. Zelfs de hardliner Kurt Hager had zich op die vergadering voor een topwissel uitgesproken. Uiteindelijk zou Erich Mielke, hoofd van de Stasi, Honecker onder druk gezet hebben met het dreigement om bezwarende documenten over hem openbaar te maken.

De toon voor het Zentralkomitee op 18 oktober was aldus gezet. Beslissingen zouden daar vallen...

Video Song "Wir sind das Volk" van Duits zanger Kai Niemann

 

Verschenen artikels 'Laatste maand van de Berlijnse Muur':

9 oktober 1989: Wir sind das Volk + Thema: oorzaken onrust DDR
10 oktober 1989: Een nieuwe wind in de SED? + Thema: macht der SED-ideologen
11 oktober 1989: SED in bocht van 180 graden + Thema: het historische van Leipzig 09.10.89
12 oktober 1989: Wat wil het Oost-Duitse volk? + Thema: blokpartijen in de DDR
13 oktober 1989: Het bedrog van de SED + Thema: FDGB, vakbond van SED
14 oktober 1989: Gespannen rust in het weekeinde + Thema: macht van TV
15 oktober 1989: Vluchten is de boodschap + Thema: doden aan Muur
16 oktober 1989: Eerste van drie belangrijke dagen + Thema: machtstructuren van DDR
17 oktober 1989: SED-leiding op de helling + Thema: portrait Honecker
18 oktober 1989: Honecker gaat, Krenz komt + Thema: portrait Egon Krenz
19 oktober 1989: De onmacht van Egon Krenz + Thema: reisvrijheid
20 oktober 1989: Aanslag op Berlijnse Muur + Thema: Houding BRD, SU, USA, Fra, GB
21 oktober 1989: Het volk houdt vol + Thema: SED-invulling van het begrip dialoog
22 oktober 1989: Voorbereiding maandagdemonstratie + Thema: rol van de kerken in 1989
23 oktober 1989: Leipzig in memo Hongarije + Thema: officiële machtsorganen DDR
24 oktober 1989: The show must go on + Thema: vrije meningsuiting
25 oktober 1989: Schabowski, DDR's Comical Ali + Thema: portrait Günter Schabowski
26 oktober 1989: Neonazisme in de DDR + Thema: Neonazisme
27 oktober 1989: schijnamnestie DDR + Thema: gevangenissen Stasi
28 oktober 1989: val muur der zwijgplicht + Thema: de Stasi
29 oktober 1989: SED geeft mondjesmaat toe + Thema: burgerbewegingen
30 oktober 1989: Paniekstemming in SED + Thema: consumptie in DDR
31 oktober 1989: SED wou Berlijnse Muur verkopen + Thema: Waarom moest de Berlijnse Muur weg?
1 november 1989: Krenz' kale reis naar Moskou
2 november 1989: SED op rand van instorting + Thema: Hoe kon Krenz de DDR redden?
3 november 1989: toename vluchtelingenstroom
4 november 1989: Berlijnse beer brult
5 november 1989: Stilte voor de storm
6 november 1989: "Weg de muur, weg de SED"
7 november 1989: Opening IJzeren Gordijn besloten
8 november 1989: Val Berlijnse Muur, de dag ervoor
9 november 1989: Chronologie val Berlijnse Muur

11:53 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: duitsland, berlijnse muur, communisme, ddr, bdr, sed |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.