13-10-09

13.10.89: Het bedrog van de SED

tisch Laatste maand van de Berlijnse Muur

Vrijdag 13 oktober 1989: zwarte vrijdag

Waar ter wereld was de Koude Oorlog meer zichtbaar aanwezig dan in Berlijn? De twee polen van de toenmalige wereld botsten er op elkaar, de zichzelf verklaarde vrije wereld en de zichzelf verklaarde socialistische wereld, het kapitalisme en het communisme. De Berlijnse Muur scheidde de twee werelden maar viel op 9 november 1989. Woelige maanden in de DDR en zeker een woelige oktober gingen daaraan vooraf. Vandaag: vrijdag 13 oktober 1989: SED vult 'dialoog' eigenzinnig in.

Voorafgaand volgende afkortingen worden gebruikt:
SED: Socialistische eenheidspartij van Duitsland, zijnde de communistische partij van de DDR.
LDPD: Liberale democratische partij van Duitsland, een schijnpartij van Oost-Duitse liberalen
DDR: Duitse democratische republiek - Oost-Duitsland, allesbehalve democratisch, maar totalitair
BRD: Bondsrepubliek Duitsland - West-Duitsland

FDGB, de vakbond in de DDR

Op 13 oktober 1989 speelde de FDGB, De Vrije Duitse Vakbond, een belangrijke rol in de gepropageerde informatie naar de Oost-Duitse burgers toe. Wat was die FDGB? In de Russische bezettingszone na het einde van de Tweede Wereldoorlog werd het totalitaire communisme aan de inwoners opgedrongen. Om hun vertrouwen te winnen werden echter, zoals in het artikel over 12 oktober 1989 weergegeven, politieke schijnpartijen toegelaten. Dat waren de blokpartijen. Maar bij die schijn bleef het niet. Naar analogie aan de verhoudingen tussen werknemers en werkgevers in het westen werden vakbonden toegelaten. Maar die werden ondergeschikt aan een overkoepelende vakbond, de FDGB. In de DDR moesten alle vakbonden zich gedragen naar de directieven van die laatste. De leiding ervan bestond uit ideologen. Hoezeer die overkoepelende vakbond een verlengde arm van de SED was, bleek uit de opgave ervan. Een normale vakbond waar ook ter wereld staat in voor de verdediging van de werknemersbelangen bij de werkgever. Maar... in een totalitair communistische bestel bestaan vanuit de eigene ideologie geen tegenstellingen tussen arbeiders en bedrijfsoversten. Als gevolg daarvan had de FDGB de volgende twee opgaven: het verspreiden en verankeren van de SED-ideologie en het informeren over de planning van een bedrijf! In de praktijk hield zij zich naast haar indoctrinatiefunctie bezig met 'caritatieve' taken zoals de organisatie van de cantineverzorging, het bezoek aan zieke 'Genossen', de uitreiking van erkenningen voor verdiensten en de organisatie van vakantiereizen. De FDGB was de grootste vakbond ter wereld met meer dan 9 miljoen leden. Haar voorzitter Harry Tisch was een orthodox marxistisch lid van het Politbüro, en tussen haakjes verantwoordelijk voor heel wat bevelen tot doding van vluchtelingen aan de Berlijnse Muur en het IJzeren Gordijn. In 1995 stond hij daarvoor terecht.

Vrijdag 13 oktober 1989, de SED-invulling van het begrip dialoog

In de voorbije dagen had een nieuwe wind doorheen de SED gewaaid naar aanleiding van de massademonstratie in Leipzig. Zoals in vorige artikels weergegeven, was het Politbüro eindelijk bereid tot dialoog. Uit verklaringen ervan was af te leiden, dat de SED-leding inderdaad bereid zou zijn in discussie te komen met de burgerbewegingen. Zo werd bekend gegeven, dat het "Neues Forum" weldra zou erkend worden. Het enige punt voor wantrouwen in deze was zoals aangegeven in het artikel van 12 oktober de terloopse opmerking van Kurt Hager, dat er binnen de bestaande structuren van de DDR reeds ruime informatie- en dialoogmogelijkheden bestonden. En ja, op 13 oktober bleek dat dit helemaal niet terloops gezegd was, maar wel de beklemtoning van het essentiële was.

In de late voormiddag van 13 oktober namelijk werden de voorzitters van de blokpartijen bij staatsleider Erich Honecker uitgenodigd. Daar werd hen de tekst van de verklaring 11.10.89 van het Politbüro ter dialoog overhandigd. Enkele kernpunten eruit: "Het socialisme is het enige perspectief voor allen", "Vluchtelingen hebben de geborgenheid en de zekerheid van onze socialistische staat verlaten en hun kinderen in gevaar gebracht. De oorzaken ervan zullen onderzocht worden", "We zullen niet toelaten dat imperialistische beïnvloedingen de macht van arbeiders en boeren alsook de waarden, idealen en verworvenheden van het socialisme aantasten", "Wie onverantwoordelijk orde en rust verstoort, moet zich vragen stellen wie hij dienen wil en bewust worden dat hij de eigen kinderen en bekenden in gevaar brengt", "Wij zullen ons strategisch concept van continuïteit en voortdurende hernieuwing behandelen. Deze berusten echter op de duizende discussies die in alle organen der SED gevoerd zijn", "We zijn bereid tot dialoog, maar het moet daarbij klaar en duidelijk zijn, dat we geen voorstellen vanuit demonstraties aanvaarden, demonstraties die enkel de bedoeling hebben mensen te misleiden en de fundamenten van onze staat te veranderen". Zie de volledige tekst ervan in een link hieronder.

Daarmee bleek meteen, dat in de voorbije dagen een schijn van vernieuwing was opgehangen, een rookgordij, Meteen werd duidelijk dat de hevige strijd in het Politbürö tussen hardliners en dialoogbereidwilligen helemaal niet in het voordeel van die laatsten verlopen was, zoals het leek. De oude methode van bedrog door het scheppen van een schijnhoop was alweer het beproefde wapen van de onverbiddelijke stalinisten.

Moet men dan toch geloof schenken aan 'vrijdag de dertiende'? Op die dag startten alle organen van de SED een massale 'dialoog', lees een geïntensiveerde informatie en indoctrinatie van de ideologie. Geen enkele toenadering tot de demonstranten, noch tot de vluchtelingen. Naast de 'mededelende' dialoog met de voorzitters van de blokpartijen, publiceerde de vakbond FDGB een ruim artikel in haar dagblad "Tribüne" met verheerlijking van het DDR-socialisme. Reformen werden er voorgespiegeld als een hernieuwing, een herbronning in de 'duizendmaal bediscussieerde' waarden, idealen en verworvenheden. In enkele bedrijven werden op die dag door de FDGB 'dialoog'-zittingen gehouden. De vakbond was aldus het spreekkoor van de SED.

Tevens liet Erich Honecker weten, dat de invloedrijke burgerbeweging "Neues Forum" als staatsvijandig wordt bestempeld en haar activiteiten illegaal zijn. "Een dialoog met hen is contra-socialistisch".

Reacties bleven niet uit. Vooreerst ontstond een wantrouwen tegenover de zogenaamde dialoogbereiden in het Politbüro. Dat betrof op de eerste plaats Egon Krenz. Bij hem lag in de voorbije dagen de hoop op dialoog met de forums, maar dat had hij zo nooit heel concreet gezegd, wel had hij er een schijn van opgehangen. Een andere reactie kwam van LDPD-voorzitter Manfred Gerlach. Hij week voor het eerst in het bestaan van deze liberale blokpartij af van haar verbod tot het voeren van een eigen politiek. Hij eiste een ware dialoog met de burgerbewegingen en eiste de legalisering van die forums. In Berlijn kwamen 4000 demonstranten samen na een concert. Vele kunstenaars bekritiseerden de SED en spraken hun solidariteit met de burgerbewegingen uit. Een gelijkaardige manifestatie greep in Leipzig plaats. Das neue Forum riep alle leden op tot een algemene vergadering op zaterdag 14 oktober. In Erfurt werd de oprichting van het forum "demokratischer Aufbruch" voorbereid. Dit forum zou gestuwd worden door de kerken. Een van haar actieve leden zou huidig kanselier Angela Merkel worden.

Vrijdag 13 oktober 1989, eerste eis tot ontslag Politbüro

Het forum "Für eine Vereinigte Linke" verspreidde een verklaring waarin ondermeer de eis: "Ontslag van het Politbüro der SED en van de regering wegens hun hoofdverantwoordelijkheid voor de catastrofale massenexodus en het verlies van het vertrouwen van het volk". Dit forum was helemaal geen burgerbeweging die een einde van het socialisme vooropstond. De beweging bestond uit overtuigde communisten die echter de DDR-leiding onbekwaam achtten om Gorbatsjov's glasnost en perestrojka te realiseren en om de marode Oost-duitse industrie te redden. Het was dan ook een heel veeg teken naar de SED toe, dat het precies dergelijke burgerbeweging was, die het ontslag van het Politbüro en van de regering eiste.

Vrijdag 13 oktober 1989, het probleem van de uitreisvrijheid

Vele duizende vluchtelingen waren in de afgelopen weken naar de BRD gevlucht. Dat zorgde voor ergenis bij de SED. Als een van de oorzaken voor die vlucht naar de BRD zag de SED het sinds 1961 geldende uitreisverbod daartoe voor DDR-burgers. Dat was gepaard gegaan met de oprichting van de Berlijnse Muur en het IJzeren Gordijn. In het Politbüro kwamen gematigden op voor een versoepeling van dit uitreisverbod. Op 13 oktober kwam daar een goedachten toe over de financiële gevolgen van een eventuele versoepeling van dit reisverbod. Dit thema zou op 9 november de onmiddellijke aanleiding worden voor de val van de Berlijnse Muur...

Inhoud Verklaring 11.10.89 van het Politbüro

Toonband Manfred Gerlah op 13 oktober 1989

Eis van 'Für eine Vereinigte Linke' tot ontslag van het Politbüro

Goedachten over een versoepeling van de uitreisvrijheid op 13 oktober 1989

 

Verschenen artikels 'Laatste maand van de Berlijnse Muur':

9 oktober 1989: Wir sind das Volk + Thema: oorzaken onrust DDR
10 oktober 1989: Een nieuwe wind in de SED? + Thema: macht der SED-ideologen
11 oktober 1989: SED in bocht van 180 graden + Thema: het historische van Leipzig 09.10.89
12 oktober 1989: Wat wil het Oost-Duitse volk? + Thema: blokpartijen in de DDR
13 oktober 1989: Het bedrog van de SED + Thema: FDGB, vakbond van SED
14 oktober 1989: Gespannen rust in het weekeinde + Thema: macht van TV
15 oktober 1989: Vluchten is de boodschap + Thema: doden aan Muur
16 oktober 1989: Eerste van drie belangrijke dagen + Thema: machtstructuren van DDR
17 oktober 1989: SED-leiding op de helling + Thema: portrait Honecker
18 oktober 1989: Honecker gaat, Krenz komt + Thema: portrait Egon Krenz
19 oktober 1989: De onmacht van Egon Krenz + Thema: reisvrijheid
20 oktober 1989: Aanslag op Berlijnse Muur + Thema: Houding BRD, SU, USA, Fra, GB
21 oktober 1989: Het volk houdt vol + Thema: SED-invulling van het begrip dialoog
22 oktober 1989: Voorbereiding maandagdemonstratie + Thema: rol van de kerken in 1989
23 oktober 1989: Leipzig in memo Hongarije + Thema: officiële machtsorganen DDR
24 oktober 1989: The show must go on + Thema: vrije meningsuiting
25 oktober 1989: Schabowski, DDR's Comical Ali + Thema: portrait Günter Schabowski
26 oktober 1989: Neonazisme in de DDR + Thema: Neonazisme
27 oktober 1989: schijnamnestie DDR + Thema: gevangenissen Stasi
28 oktober 1989: val muur der zwijgplicht + Thema: de Stasi
29 oktober 1989: SED geeft mondjesmaat toe + Thema: burgerbewegingen
30 oktober 1989: Paniekstemming in SED + Thema: consumptie in DDR
31 oktober 1989: SED wou Berlijnse Muur verkopen + Thema: Waarom moest de Berlijnse Muur weg?
1 november 1989: Krenz' kale reis naar Moskou
2 november 1989: SED op rand van instorting + Thema: Hoe kon Krenz de DDR redden?
3 november 1989: toename vluchtelingenstroom
4 november 1989: Berlijnse beer brult
5 november 1989: Stilte voor de storm
6 november 1989: "Weg de muur, weg de SED"
7 november 1989: Opening IJzeren Gordijn besloten
8 november 1989: Val Berlijnse Muur, de dag ervoor
9 november 1989: Chronologie val Berlijnse Muur

13:42 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: duitsland, berlijnse muur, communisme, ddr, sed, brd |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.