18-04-08

Taalhulp: uitspraak

bild5
Uitspraak

Klemtoon en gescheiden uitspraak van klinkers

De uitspraak van de Duitse taal bepaalt zeer sterk de verstaanbaarheid. Nonchalance in deze moet steeds vermeden worden. Articulatie wordt hoofdzaak. Elke vrijdag benaderen we een aantal voorbeelden om op een juiste wijze Duits uit te spreken. Het is immers vaak een heel probleem voor een Duitser om een anderstalige in het Duits te verstaan. Oorzaak voor dit onverstaanbaar zijn is meestal, haast steeds, het onvoldoende articuleren. Werkelijk, Duits zonder articulatie is hetzelfde als mompelen.

Oefening baart kunst. Heb dan ook heel veel geduld en vooral koppigheid om steeds opnieuw aandacht te besteden aan de uitspraak. Ja, het is mooi om de Duitse spraakkunst te beheersen, en ja, het is al even mooi om afstand te nemen van Nederlandse uitdrukkingswijzen bij het hanteren van de Duitse taal, maar dat alles is niets, letterlijk niets waard, wanneer u bij de uitspraak niet sterk articuleert!

Klemtoon

Elk woord heeft een klemtoon. Voor een Nederlandstalige kan het leggen van de klemtoon in de Duitse taal voor moeilijkheden zorgen. Niet zelden ligt de klemtoon heel anders dan in het Nederlands.

Op te merken valt, dat in het Duits de klemtoon van woorden met uitgang "-ei" steeds op die uitgang ligt. Dit is veelal ook het geval in het Nederlands, maar vraagt toch aandacht, omdat in het Nederlands de Duitse uitgang "-ei" niet steeds vervangen wordt door het Nederlandse "-ij" met eveneens daarop de klemtoon (zoals in 'boekerij'), maar vaak vervangen wordt door het Nederlandse "-ie" waarbij de klemtoon niet op die uitgang ligt. Voorbeeld van klemtoon bij Duitse woorden met de uitgang "-ei" en hun Nederlandse versie met uitgang "-ie": politie -> Polizei

Soms ligt de klemtoon in een Duits woord dat sterk gelijkt op de Nederlandse vertaling ervan, helemaal anders dan in het Nederlands, zonder dat daar een algemene regel voor te geven is. Voorbeelden:

  • hooglied -> Hohelied
  • liefkozen -> liebkosen
  • humor-> Humor
  • paniek-> Panik
  • altaar -> Altar

Het is dan ook goed om steeds een woordenboek te raadplegen ter zekerheid van de juiste klemtoon.

Gescheiden uitspraak van klinkers

Wellicht weet u dat twee opeenvolgende klinkers (die geen tweeklank vormen zoals "ei, ie, au, oi") duidelijk gescheiden van elkaar uitgesproken worden in het Duits en aldus in de uitspraak niet verbonden worden zoals in het Nederlands. In het Duits last men een pauze in tussen twee klinkers (in onderstaande voorbeelden weergeven door een '-', tenzij het om een vreemd woord dat geenszins verduits is, of waarvan de uitgang (zoals "-ion") niet verduitst is. Voorbeelden:

  • real -> re-al
  • Koalition -> Ko-alition
  • Biologie -> Bi-ologie
  • Biograf -> Bi-ograf
  • Boa -> Bo-a

Bijzondere aandacht vraagt de uitspraak van woorden die samengesteld zijn uit het voorvoegsel "ver-" en een daaropvolgende lettergreep die met een klinker begint. Ook in dat geval last men een pauze in tussen dat voorvoegsel en de rest van het woord. Een Nederlandstalige dient daarop te letten, gezien deze pauze niet bestaat in het Nederlands. Voorbeelden:

  • vereinfachen -> ver-einfachen
  • vereinbaren -> ver-einbaren
  • Verein -> Ver-ein
  • Vereinen -> ver-einen

Nog even erop wijzen, dat de "e" in het voorvoegsel "ver-" steeds hel wordt uitgesproken. En de "r" in dit voorvoegsel wordt niet uitgesproken.

Het gescheiden uitspreken met een pauze gebeurt ook bij woorden die bestaan uit andere voorvoegsels die op een "r" eindigen en waarop een lettergreep volgt die met een klinker begint. Maar dit is alleen geldig indien die "r" niet uitgesproken wordt of vervangen wordt door een soort doffe "e". Dit geldt dan ook voor de voorvoegsels "für, vor-, maar niet voor het voorvoegsel "her-, zer-" (waarbij de "r" als een "r" uitgesproken wordt. Voorbeelden van gescheiden uitspraak:

  • vorab -> vor-ab
  • voreinander -> vor-einander
  • voreingenommen -> vor-eingenommen
  • vorerst -> vor-erst
  • Vorurteil -> Vor-urteilt
  • vorort -> vor-ort
  • füreinander -> für-einander

Uitzondering op het hier net bovenstaande is elke samenstelling tussen "vor- en "-auf, -aus". Daarbij wordt geen pauze ingelast omdat de "r" erbij als een "r" uitgesproken wordt. Voorbeelden:

  • vorauf
  • voraus
  • vorausgehen
  • Voraussage
  • Voraussicht

Veel succes bij de uitspraak. Het zal uw verstaanbaarheid in het Duits zeer ten goede komen.

11:19 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: taalhulp, duits, uitspraak |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.