11-04-08

Oorlogsschuldvraag: Oorlogsplannen WOI

weimar
Oorlogsschuldvraag

Oorlogsplannen van de middenmachten in WOI

Na de Eerste Wereldoorlog 1914-1918 werd voor het eerst in de geschiedenis de oorlogsschuldvraag gesteld om daaruit een schadevergoeding te eisen van de agressor. Dat feit heeft Duitsland nooit echt verkropt en blijft tot op de dag van vandaag een hekel punt. Wie is immers verantwoordelijk voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog? Het antwoord op die vraag zal in de loop van deze serie gezocht worden. Na die oorlog werd de verantwoordelijkheid voor een oorlog nog slechts overwogen in functie van de Rechten van de Mens en de UNO- besluiten . Hoe zat het voor de Eerste Wereldoorlog? Welke soort oorlogen werden gevoerd doorheen de mensheid en in welke mate werden ze moreel aanvaard? Bestonden er wetten ter regeling van een oorlog? Welke rol spelen de USA tegenwoordig in oorlogen en worden ook zij geconfronteerd met een oorlogsschuldvraag? Tal van vragen waarop in deze reeks ingegaan wordt, met uiteraard een groot accent op het unieke van de schuldvraag voor de Eerste Wereldoorlog en de gevolgen ervan. Ter verduidelijking. deze reeks behandelt de oorzaak en aanleiding en doel van een oorlog, niet het oorlogsrecht tijdens een oorlog.

De Eerste Wereldoorlog was een schok die de hele wereld nooit verwacht had, ook niet de agressoren als Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en het Osmaanse Rijk. Niemand had ooit een oorlog meegemaakt die hopeloos vastzat in loopgraven. Voor het eerst vlogen stalen vogels door de lucht die hun poep uitsmeten over niet alleen de soldaten aan het front, maar evenzeer over de onschuldige burgers. De tol was ongelooflijk groot. De uitwassen van het 'boze' deden alle mensen op aarde tot inkeer komen: "Zo iets mag nooit meer gebeuren" (twintig jaar later bleek dit slechts een vrome wens ...). Regeringsleiders uit alle hoeken van de wereld hoopten op maar één ding: zo snel mogelijk deze waanzin stoppen, met welke middelen ook.

En zo gebeurde. De Eerste Wereldoorlog was nog maar net voorbij, daar proclameerden de geallieerden (Frankrijk, Groot-Brittannië, USA) en hun bondgenoten Duitsland tot de enige schuldige voor de oorlog. Voor het eerst in de geschiedenis werd een staat schuldig verklaard voor een oorlog en zou als gevolg daarvan de schuld moeten delgen: herstelkosten werden opgelegd in fabuleuze hoogtes. Een voorbeeld zou gestel worden om elkeen af te raden nog ooit een dergelijke ramp over de wereld te doen losbarsten. Het Vredesverdrag van Versailles 1919 werd dan ook de pleister op de diepe wonde die geslagen was, maar tegelijk een vlijmscherp mes dat Duitsland tot in het hart zou treffen.

Was Duitsland de enige schuldige voor deze oorlog? Hadden politici het recht om een juridisch oordeel uit te spreken? In de komende postings zal de schuldvraag nader bekeken worden. Daarbij worden eerst de oorlogsdoelen van de betrokken landen geanalyseerd. De betrokken landen verdeelden zich in twee blokken: de "Entente" en de "Middenmachten". De Entente is de verzameling der geallieerden, in hoofdzaak Frankrijk, Groot-Brittannië, USA, Rusland, Italië, België, Montenegro, Portugal, Roemenië, Griekenland, Japan, China en Siam. De middenmachten (de agressoren) waren het Duitse Rijk, Oostenrijk-Hongarije, het Osmaanse Rijk en Bulgarije. Van de belangrijkste landen daaruit bekijken we eerst hun oorlogsdoelen, want de meesten onder hen hadden concrete oorlogsplannen voor in het geval een conflict zou losbarsten...

Oorlogsdoelen van de middenmacht Duitsland

Marktl
grootbeeld
Fotobron: deutsche-schutzgebiete

Duits keizer Wilhelm II, als een 'heertje' tijdens zijn exil in Doorn (Nederland) na de Eerste Wereldoorlog

Duitsland (lees Pruisen) wou een wereldmacht worden als tegengewicht tegen Groot-Brittannië, de USA en China, en bij vernietiging van de grootmachten Frankrijk en Rusland. Dat doel concretiseerde zich op het einde van de 19de eeuw en in het begin van de twintigste. Rijkskanselier Bethmann-Hollweg vertolkte deze plannen op zijn tussenkomst voor de Reichstag op 9 september 1914, toen de oorlog reeds een maand liep. Hij was niet anders dan de spreekbuis van het Pruisische koningshuis, van keizer Wilhelm II. Aangevuld met bevindingen uit het archief van Potsdam, dat in de loop van de jaren 1960 vrijgegeven werd, en aangevuld met oorlogsdoelen die tijdens de Eerste Wereldoorlog toegevoegd werden, bestonden de volgende plannen:

  • Frankrijk moet gedegradeerd worden zodat het nooit meer een grootmacht zou worden. Het land was reeds de metaalindustrie van Lotharingen kwijt tijdens de Frans-Duitse oorlog 1870-1871, maar zou ook alle staalregio's tegen Luxemburg moeten afstaan. Het land moet economisch afhankelijk worden van Duitsland.
  • België moet een vazalstaat worden van Duitsland, een poort naar de Noordzee en wal tegen Groot-Brittannië. De metaalregio Luik-Verviers wordt geannexeerd aan Duitsland. Ook Antwerpen werd voorzien in de annexatieplannen, afhankelijk van het succes in de oorlog. Het is immers een welgekomen haven voor de Duitse export. De rest van het land zou een onafhankelijkheid kunnen behouden echter economisch afhankelijk van Duitsland. De kustzone zou onder controle van Duitsland staan. [Bemerkt u de parallel tussen de oorlogsdoelen van Pruisen en deze van Hitler?]
  • Luxemburg wordt geannexeerd en vormt een deelstaat van het Duitse Rijk.
  • Er moeten tolafspraken komen tussen het Duitse Rijk en Frankrijk, België, Holland, Denemarken, Zweden, Oostenrijk-Hongarije, Polen en Italië om een Groot-Europese handelzone te doen ontstaan in dienst van het Duitse Rijk.
  • In Afrika moet een Midden-Afrikaans blok ontstaan van kolonies ten gunste van het Duitse Rijk, leveranciers van grondstoffen.
  • Polen en Litouwen worden geannexeerd aan het Duitse Rijk.
  • Er moet een bufferzone ontstaan van landen tussen het Duitse Rijk en Rusland. Deze zone loopt van Finland tot Oekraïne. Daarbij moeten de Baltische staten losgekoppeld worden van Rusland. Dat waren in die tijd Finland, Estland, Letland, Litouwen en Kurland (nu onderdeel van Polen). Russische landstreken ten noorden van de Kaukasus zouden een onafhankelijk statuut bekomen en fungeren als vazalstaten voor het Duitse Rijk. De Krim in Oekraïne, poort tot de Zwarte Zee voor de zware industrie van Rusland, zou een Duitse kolonie worden.
  • Rusland zelf moet verdeeld worden in vier losse staten ter verzwakking van die grootmacht. De staten zouden worden: Centraal-Rusland, Oekraïne, Zuid-Oost-Rusland en Siberië.

Dat waren de plannen om een wereldmacht te worden, waarbij aldus twee ernstige concurrenten Frankrijk en Rusland uitgeschakeld zouden zijn, en het grondstofrijke Afrika in Duitse handen zou vallen. Om voldoende sterk te staan tegenover Groot-Brittannië was de annexatie en /of vazalstaatvernedering van België, het belangrijkste doel ter controle van de Noordzee ter hoogte van het nauw van Calais.

Het Duitse Rijk had aldus zeer concrete en verregaande oorlogsplannen.

Keizer Franz-Joseph

Oostenrijkse keizer Franz-Joseph I, tevens koning van Hongarije

Oorlogsdoelen van de middenmacht Oostenrijk-Hongarije

Oostenrijk-Hongarije was een dubbelstaat met twee regeringen, in Wenen en in Boedapest. Het rijk was verzwakt in het begin van de twintigste eeuw en had als opperste doel de integriteit te behouden, de eigen existentie te beveiligen. Tevens had het oorlogsplannen ter annexatie van grote delen van de Balkan, waaronder annexatie van Servië, Montenegro, Roemenië en Albanië. Bovendien wou het de annexatie van Oost-Polen als buffer tegen Rusland.

Oorlogsdoelen van de middenmacht Osmaanse Rijk

Het huidige Turkije was in die tijd eveneens erg verzwakt. Het toenmalige Osmaanse Rijk had oorlogsplannen ter terugwinning van ruime regio's rond de Zwarte Zee ten koste van Rusland en zelfs van de bondgenoot Bulgarije. Tijdens de oorlog werden door het succes van de middenmachten oude dromen weer levend om het Osmaanse Rijk te herstellen vanaf Tunesië tot Noord-West-India met inbegrip van heel Perzië (huidig Iran).

Oorlogsdoelen van de middenmacht Bulgarije

Bulgarije was pas sinds 1908 onafhankelijk geworden. Het had plannen ter gebiedsuitbreiding ten koste van Griekenland, Servië en Roemenië. Vooral Macedonië was het Bulgaarse hoofddoel om een uitweg te hebben naar de Egeïsche Zee.

Maandag bekijken we de oorlogplannen van de Entente-landen.


 

 

OORLOGSSCHULDVRAAG

18:28 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: oorlog, oorlogsschuld, eerste wereldoorlog |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.