10-04-08

Oorlogsschuldvraag: hedendaagse oorlogen

weimar
Oorlogsschuldvraag

Preventieve en preëmptieve oorlogen

Na de Eerste Wereldoorlog 1914-1918 werd voor het eerst in de geschiedenis de oorlogsschuldvraag gesteld om daaruit een schadevergoeding te eisen van de agressor. Dat feit heeft Duitsland nooit echt verkropt en blijft tot op de dag van vandaag een hekel punt. Wie is immers verantwoordelijk voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog? Het antwoord op die vraag zal in de loop van deze serie gezocht worden. Na die oorlog werd de verantwoordelijkheid voor een oorlog nog slechts overwogen in functie van de Rechten van de Mens en de UNO- besluiten . Hoe zat het voor de Eerste Wereldoorlog? Welke soort oorlogen werden gevoerd doorheen de mensheid en in welke mate werden ze moreel aanvaard? Bestonden er wetten ter regeling van een oorlog? Welke rol spelen de USA tegenwoordig in oorlogen en worden ook zij geconfronteerd met een oorlogsschuldvraag? Tal van vragen waarop in deze reeks ingegaan wordt, met uiteraard een groot accent op het unieke van de schuldvraag voor de Eerste Wereldoorlog en de gevolgen ervan. Ter verduidelijking. deze reeks behandelt de oorzaak en aanleiding en doel van een oorlog, niet het oorlogsrecht tijdens een oorlog.

Vorige posting werd vermeld welke soort oorlogen aanvaardbaar kunnen zijn voor de UNO. Dit zijn enkel oorlogen ter verdediging, wanneer er onmiddellijke omstandigheden zijn waarbij een andere staat de verdedigende staat wil aanvallen.

Preventieve oorlogen

Tegenwoordig is de reactie op een onmiddellijke aanval vaak veel te kort in tijd wegens de snelle militaire technologie. Men kan aldus onmogelijk efficiënt reageren op een onmiddellijk gevaar. Dat is een probleem dat vroeger niet bestond en dan ook niet voorzien is in het handvest van de UNO. Een verdedigingsoorlog naar de normen van de UNO is tegenwoordig onmogelijk geworden, precies omdat de UNO zo strikt is in de bepaling van een "onmiddellijke" aanleiding. Daarom hebben vooral de USA aangedrongen op het wettelijk aanvaardbaar maken van een preventieve oorlog. Daarbij zou een staat het recht moeten krijgen in te grijpen, zodra een andere staat een vermoede bedreiging vormt, zonder dat die 'vijand' een onmiddellijk gevaar is geworden.

Het is echter zeer de vraag of de UNO dergelijke preventieve oorlogen kan toestaan, gezien in dergelijke situaties het misbruik van een casus belli nog groter wordt dan bij verdedigingsorlogen. Tot nu toe hebben aanvallende landen meestal een onmiddellijke aanleiding vanwege de vijand geprovoceerd of zelfs gefantaseerd. Bij een preventieve oorlog zouden dergelijke misbruiken nog veel meer kunnen gehanteerd worden. Een vermoeden van gevaar is zeer relatief. Een subjectief aanvoelen van een gevaar zou daardoor reeds voldoende zijn om een oorlog te starten. Denken we even aan de Bush-doctrine van 2002, dan is het zo denkbaar dat een oorlog kan gestart worden tegen een land, dat economisch niet wil meewerken. Dat land wordt dan een vermoed gevaar voor de eigen economie. Nog meer dan met onmiddellijke aanleidingen kan een vermoed gevaar geveinsd worden. Een staat kan door valse informatie of vervalste informatie de UNO informeren over een vermoede productie van massavernietigingswapens in een ander staat en op die wijze een preventieve oorlog starten.

Irakoolrog

Is de Irakoorlog geen preventieve? Tja, mijmert George W. Bush, dan is het een preëmptieve, basta.

Dat laatste is geen fantasie maar bittere werkelijkheid. De USA hebben er een schoolvoorbeeld van gegeven met de Irakoorlog die in 2003 gestart werd.

Hier zal de UNO een zeer duidelijke stelling moeten innemen. Enerzijds is de militaire technologie inderdaad zo ver gevorderd, dat verdedigingsoorlogen op basis van de UNO achterhaald zijn, maar anderzijds is het risico voor misbruik van een preventieve oorlog al te groot. De USA zijn zich bewust van die moeilijkheid. Daarom rekenen zij op het creëren van een 'gewoonterecht'. Door enkele preventieve oorlogen te voeren zou de meerderheid van staten dergelijke oorlog als een 'gewoonte' kunnen beschouwen, wat voldoende kan zijn voor de legitimiteit ervan.

In verband met preventieve oorlogen dringen de USA op nog verdere bepalingen binnen de UNO tegen terrorisme en massavernietigingswapens. Zo is nergens in het handvest van de UNO vastgelegd, dat een staat of een collectief van staten een oorlog kan voeren wegens een onmiddellijke aanleiding of een bedreiging vanwege een niet-staatsgebonden organisatie zoals Al Qaida. Daarover werd reeds heel wat gedebatteerd en werd een resolutie uitgevaardigd in 2001, maar nog niet alle leden van de UNO hebben dit aanvaard. Het probleem in deze ligt in de clausule van die resolutie, die elke staat verplicht om maatregelen te nemen tegen terrorisme. Vele staten verzetten zich tegen dergelijke besluiten, omdat daardoor de UNO tussenkomt in de interne wetgeving van een staat.

Preëmptieve oorlogen

Ondertussen zijn de USA nog een stap verder gegaan in hun verlanglijstje. Zij willen preëmptieve oorlogen binnen de UNO aanvaardbaar maken. Daarbij gaat het helemaal niet om een onmiddellijke aanleiding, ook niet om een vermoede bedreiging, maar om het voorkomen dat een staat een bedreiging kan worden! Dat is het neusje van de zalm in de Bush-doctrine en tegelijk de doctrine van de neocons in de republikeinse partij van de USA. Het doel ervan is ogenschijnlijk heel duidelijk. Enerzijds willen de USA een wettelijke basis om hun Irakoorlog te verdedigen, mocht die ooit aangevochten worden voor het internationaal strafrecht. De preventieve oorlog Irak 2003 is immers niet meer verdedigbaar sinds het blijkt dat alle vermoedens voor een bedreiging op drijfzand gebouwd waren. Indien de USA erin slagen een preëmptieve oorlog aanvaardbaar te maken, dan kunnen zij hooghouden dat Saddam Hoessein plannen had om massavernietigingswapens te produceren (zonder dat hij reeds zo ver zou zijn): het voorkomen aldus van een bedreiging. Anderzijds zou het aanvaardbaar zijn van preëmptieve oorlogen een gewenst middel zijn om Iran aan te vallen. De nucleaire technologie ter productie van energie kan dan ten allen tijden beschouwd worden als een middel om een gevaar te worden (omzetting in nucleaire bewapening).

Het is wel duidelijk, dat preëmptieve oorlogen een ideaal smoesje kunnen zijn om elke aanvalsoorlog legaal te dekken. Beweringen dat de USA het heerschap over alle olievelden ter aarde als doel stellen, lijkt door het principe van preëmptieve oorlogen ergens bevestigd te worden...

Aanval op Osirak

De Israëlische aanval op de Iraakse atoomcentrales van Osirak in 1981 was een schoolvoorbeeld van een preëmptieve slag, uitvoert door dergelijke jagers.

Vermoedelijk zal de UNO dergelijke oorlogen nooit aanvaarden. Maar... zullen de USA erin slagen om preëmptieve oorlogen als een gewoonterecht aanvaardbaar te stellen? Dat lijkt mogelijk de strategie van de neocons te zijn. Zij zouden zich ter staving van een gewoonterecht kunnen baseren op het schoolvoorbeeld van een preëmptieve slag lang voor de Bush-doctrine bestond: de aanval van Israël op de Iraakse atoomcentrales in Osirak (1981).

Huidige Duitse wetgeving inzake oorlog

Na deze enkele inleidende postings over de soorten oorlogen die tot nu toe gevoerd zijn en in de toekomst zouden kunnen gevoerd worden, komt het hoofdthema van deze reeks aan bod: de schuldvraag voor de Eerste Wereldoorlog. Dit is een zeer delicaat onderwerp en haast een unicum in de geschiedenis. Voor geen enkele oorlog die door de USA gevoerd is sinds 1918 is de schuldvraag gesteld geworden (en daaraan gekoppeld een regeling voor herstelkosten). Waarom moest Duitsland dan wel schuldig verklaard worden voor de Eerste Wereldoorlog en opdraaien voor herstelkosten? En wat met de Tweede Wereldoorlog? Dit thema volgen we vanaf morgen.

Vooraf een woordje over de huidige Duitse wetgeving inzake oorlog. Art. 26.1 van de Duitse grondwet bepaalt:

"Handlungen, die geeignet sind und in der Absicht vorgenommen werden, das friedliche Zusammenleben der Völker zu stören, insbesondere die Führung eines Angriffskrieges vorzubereiten, sind verfassungswidrig. Sie sind unter Strafe zu stellen. "

Vertaald. "Handelingen die erop gericht zijn om het vredelievend samenleven van volkeren te verstoren, in het bijzonder het voorbereiden van een aanvalsoorlog, zijn onwettelijk. Zij worden onder het strafrecht gesteld."

ROND DIT THEMA
Handvest UNO   tekst (Engelstalig)

Duitse grondwet   tekst

Aanval Osirak   informatie

Bush doctrine   infoprmatie

Dit is een schijnbaar klare houding tegen elke vorm van een aanvalsoorlog en zelfs tegen elke voorbereiding daartoe. Maar... in 1999 nam Duitsland deel aan de NATO-oorlog tegen Servië (de Kososvo-oorlog). Die oorlog was een aanvalsoorlog die niet overeenkwam met de bepalingen van de UNO. Er was immers geen onmiddellijke aanleiding om een verdedigingsoorlog te starten. Duitsland zat aldus in een regelrechte aanvalsoorlog (volgens de latere Bush-doctrine zou u deze oorlog hooguit als een preventieve of preëmptieve hebben kunnen beschouwen wegens het dreigende gevaar van repressie door Servië op de Kosovaren, hoe dan ook niet wettelijk binnen het kader van de UNO). Nu heeft de bondsminister voor Buitenlandse Zaken deze aanval op Servië een wettelijk kader gegeven door het volgende te stellen:

Duitsland heeft zich ingezet om het vredelievende karakter van het samenleven van volkeren te herstellen. Op die wijze refereert hij naar artikel 26.1 van de grondwet. Dat artikel zegt niets over het wel voeren van een aanvalsoorlog. Het spreekt alleen over welke aanvalsoorlog niet mag. Ja... hier is een gevaar ingebouwd in de Duitse wet. Wat als ooit nog eens een dictator de macht overneemt en stelt dat hij vredelievend (naar zijn inzichten) wil samenleven met de volkeren van de staten rondom Duitsland? Dan is artikel 26.1 voldoende om een aanvalsoorlog te lanceren, binnen de ruime bepalingen van de USA inzake preventieve of preëmptieve oorlogen. Ach, laten we dat maar terzijde leggen als een doemdenken... Tenslotte: België en Nederland hebben ook deelgenomen aan die Kosovo-oorlog en zondigden evenzeer tegen de UNO-bepalingen.

Morgen komt de oorlogsschuldvraag voor de Eerste Wereldoorlog aan bod met de vaststelling van de schuld en de houding van de betrokken grootmachten tegenover elkaar en tegenover Duitsland in het bijzonder.

 

OORLOGSSCHULDVRAAG

17:53 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: preventieve oorlog, oorlog |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.