09-04-08

Taalhulp: trappen van vergelijking (derde deel)

bild3
Spraakkunst

Trappen van vergelijking

Bij het gebruik van de trappen van vergelijking kunnen in het Duits een aantal problemen ontstaan, die het voor een Nederlandstalige moeilijk maken en aanleiding zijn tot dan maar een soort mompelen om de onzekerheid te verdoezelen.

Een moeilijkheid stelt zich bij adjectieven die een samenstelling of woordgroep zijn, waarbij het eerste deel versterkend, verzwakkend of nader bepalend is, en het tweede deel vaak een tegenwoordig deelwoord. Indien het eerste deel gebruikt wordt in de vergrotende trap wordt het in alle gevallen los geschreven van het tweede deel, maar in de overtreffende trap schrijft men de twee delen aan elkaar, behalve natuurlijk als die overtreffende trap vergezeld wordt door "am". Voorbeelden:

  • schwer verständlich -> schwerer verständlich -> schwerstverständlich (am schwersten verständlich)
  • hoch gestellt ->höher gestellt ->höchtsgestellt (am höchsten gestellt)
  • fein verteilt ->feiner verteilt ->feinstverteilt (am feinsten verteilt)
  • weit gehend ->weiter gehend ->weitestgehend (am weitesten gehend)

Men kan bovenstaande woordgroepen vaak in trappen van vergelijking zetten door het tweede deel ervan in de vergrotende of overtreffende trap te zetten. In dat geval wordt steeds aaneen geschreven. Voorbeelden:

  • weit gehend ->weitgehender ->weitgehendst
  • schwer wiegend ->schwerwiegender ->schwerwiegendst

Zoals in het Nederlands zijn er heel wat adjectieven die niet in trappen van vergelijking kunnen gezet worden. Zo bijvoorbeeld is het zinloos om "minimaal" nog te vergroten of te overtreffen, of bijvoorbeeld te zeggen "de doodste van allen was...". Maar toch kan men bij een aantal van hen de vergrotende of overtreffende trap gebruiken ter extra accentuering van het "allerhoogste" of het "allerlaagste". Het spreekt voor zich, dat dit slechts in uitzonderlijke gevallen zal gebeuren. Bijvoorbeeld:

  • die privateste Angelegenheit
  • der minimalste Verschleiß
  • die vollste Diskretion
  • In den stillsten Stunden
  • Die Straße ist lebloser als gestern

Een Nederlandstalige kan best accent leggen op het gebruik van als voor vergelijkingen die een ongelijkheid met zich brengen en wie voor vergelijkingen die een gelijkheid met zich brengen. Voorbeelden:

  • Er ist größer als sie.
  • Seine Intelligenz ist so groß wie ihre.
  • Die Inflation heutezutage droht gefährlicher als diese vor zwanzig Jahren zu werden.
  • Sport wie die Olympischen Spiele...
  • Er ist eher faul als dumm.
  • Sie ist so lieb wie...
  • Er ist dümmer als dumm.
  • Ein Hund wie ein Dackel oder ein Rottweiler...

Zo, dit was even een korte taalhulp waarbij niet alleen spraakkunst, maar ook spelling en taalgebruik voorkwamen.

ROND DIT THEMA

Commentaren

Beste Sebastian,
De dagelijkse berichten die u op uw blog plaatst,zijn die ergens terug te vinden.B.v. "de trappen van vergelijking": deel drie is vandaag verschenen,maar waar vind ik deel een en twee terug? Of zie ik iets over het hoofd?
Groeten uit de kempen.
Freddy

Gepost door: freddy | 09-04-08

Verwijzing naar eerdere berichten Ja, ik ben me bewust dat het een probleem is om een bepaald item in de
reeks taalhulp terug te vinden op de blog. De moeilijkheid is, dat een
blog geen automatische mogelijkheden biedt om bijvoorbeeld een
zoekfunctie te installeren, zoals dit wel kan op een website.

Ik zal in de zomer proberen een volledige lijst op te stellen van
verschenen berichten op deze blog over taalhulp.

Concreet naar de hulp voor het bericht, naarwaar je verwijst: daar had
ik een "Rond dit thema" kunnen invoegen met de twee links naar de vorige
delen over trappen van vergelijking. Dat zal ik in de loop van vandaag
rechtzetten...
Groeten,

Gepost door: Sebastian | 10-04-08

De commentaren zijn gesloten.