07-04-08

Taalhulp: trappen van vergelijking

bild3
Spraakkunst

Trappen van vergelijking

Bij het gebruik van de trappen van vergelijking kunnen in het Duits een aantal problemen ontstaan, die het voor een Nederlandstalige moeilijk maken en aanleiding zijn tot dan maar een soort mompelen om de onzekerheid te verdoezelen.

In de laatste posting over Duitse spraakkunst (zie link in "Rond dit Thema") zagen we de normale trappen van vergelijking en speciale trappen. Vandaag een aantal bijzonderheden:

Het wegvallen van de "e" in de vergrotende trap

Vaak ontstaat verwarring over het al of niet weg laten vallen van de "e" in uitgangen van adjectieven in de vergrotende trap. Bij adjectieven (bijvoeglijke naamwoorden) met een uitgang "-el" valt deze "e" steeds weg in de vergrotende trap. Voorbeelden:

  • dunkel -> dunkler
  • edel -> edler

Bij adjectieven (bijvoeglijke naamwoorden) met een uitgang "-er, -en" mag deze "e"weg in de vergrotende trap (moet niet!), wanneer deze adjectieven verbogen worden en niet voorafgegaan worden door een tweeklank (au, eu). Voorbeelden:

  • heiter -> ein heitereres Wetter (of) ein heitreres Wetter
  • bitter -> in einer bittererer Not (of) in einer bittrerer Not
  • trocken -> ein trockeneres Handtuch (of) ein trockneres Handtuch
  • unbeholfen -> die Probleme eines unbeholfeneren Menschen (of) die Probleme eines unbeholfneren Menschen

Pas op: val niet met de tong over al die aaneengekoppelde uitgangen!

Bij adjectieven (bijvoeglijke naamwoorden) met een uitgang "-er, -en" mag deze "e" NIET wegvallen in de vergrotende trap, wanneer deze adjectieven niet verbogen worden. Voorbeelden:

  • heiter -> Er ist noch heiterer als sie
  • bitter -> Der Streit wurden bitterer
  • trocken -> Es wird heute noch trockener
  • unbeholfen -> Was äußert es sich noch unbeholfener als gestern

Bij adjectieven (bijvoeglijke naamwoorden) met een uitgang "-er" valt deze "e" steeds weg in de vergrotende trap, wanneer deze uitgang voorafgegaan wordt door een tweeklank (au, eu), verbogen of niet verbogen. Voorbeelden:

  • teuer -> teurer
  • sauer -> saurer
  • ungeheuer -> ungeheurer

Het wegvallen van de "e" in de overtreffende trap

In de overtreffende trap is het vaak een zoeken naar het gebruik van de uitgang "-st" of "-est". Normalerwijze gebruikt men de uitgang "-st". Voorbeelden:

  • teuer -> teuerst
  • sauer -> sauerst
  • heiter -> heiterst
  • trocken -> trockenst
  • dunkel ->dunkelst
  • klein ->kleinst
  • passend -> passendst
  • komisch -> komischst
  • gebildet -> gebildetst

In de overtreffende trap wordt echter de uitgang -est" gebruikt indien: een adjectief eindigt op "-d, -t, -s, -sch, -sk, -ß, -st, -tz, -x, -z" EN het gaat om een adjectief met slechts één lettergreep of een adjectief waarbij de klemtoon op de laatste lettergreep valt . Voorbeelden:

  • behänd -> behändest maar: passend -> passendst
  • hold -> holdest
  • berühmt -> berühmest maar: gebildet -> gebildetst
  • dreist -> dreistest
  • kraus -> krausest
  • hübsch -> hübschest
  • brüsk -> brüskest
  • süß -> süßest
  • spitz -> spitzest
  • lax ->laxest
  • schwarz -> schwärzest

Op dit bovenstaande is er één uitzondering: het adjectief groß -> größt, dus met uitgang -t

ROND DIT THEMA
Trappen van vergelijking   eerste deel

In de overtreffende trap wordt de uitgang -est" steeds gebruikt bij adjectieven met uitgang "-los, -haft", ongeacht waar de klemtoon ligt. Voorbeelden:

  • lieblos -> lieblosest
  • grauenhaft -> grauenhaftest

Overmorgen volgen nog meer bijzonderheden bij het gebruik van de trappen van vergelijking

De commentaren zijn gesloten.