05-03-08

Taalhulp: conjunctief I

bild3
Spraakkunst

De conjunctief

De conjunctief of aanvoegende wijs is een niet steeds eenvoudige modus om te gebruiken in het Duits. Moeilijkheden zijn niet zozeer de vervoegingen ervan, die vorige maandag besproken werd, maar wel enerzijds het vervangen van een conjunctief door andere mogelijkheden wegens overlapping met bestaande vervoegingen in de indicatief of wegens andere redenen, en anderzijds in het gebruik van de twee mogelijke conjunctieven.

Vandaag bekijken we de conjunctief I nader.

 

Tijden in de conjunctief I

De aanvoegende wijs conjunctief I wordt niet rechtstreeks uitgedrukt in een tijd, men kan er echter wel een tijdseffect aan geven door volgende middelen:

Men kan er een voltooid karakter aan geven door het gebruik de hulpwerkwoorden sein, haben in de conjunctief I, gevolgd door het voltooid deelwoord van een werkwoord. Voorbeelden:

  • Er sei dahin gefahren.
  • Sie habe es nie geschafft.

Men kan er een toekomstkarakter aan geven door het gebruik het hulpwerkwoord werden in de conjunctief I, gevolgd door de infinitief van een werkwoord. Voorbeelden:

  • Du werdest noch misslingen.
  • Er werde bald gehen.

Ook in passieve zinnen kan de conjunctief I gevormd worden door het gebruik het hulpwerkwoord sein in de conjunctief I, gevolgd door het voltooid deelwoord van het werkwoord en worden.. Voorbeelden:

  • Wir seien vom Krieg überrascht worden..
  • Ihr seiet wohl vom Teufel geritten worden .

Gebruik van de conjunctief I

In de gesproken taal wordt de conjunctief I zelden gebruikt, en ook in de geschreven taal zijn er slechts enkele toepassingen. Hier een kort overzicht:

In de indirecte rede, vooral in de journalistiek. Voorbeelden:

  • Der Mörder habe das Opfer gekannt. Er sei Freund des Hauses.
  • Nach Gewerkschaftsangaben seien Frankfurt, München, Düsseldorf, Köln-Bonn, Stuttgart, Hamburg, Hannover, Nürnberg und Dortmund betroffen. Die Arbeit sei wie geplant niedergelegt worden, sagte ein Ver.di-Sprecher.

Men kan ook een wens of een verlangen door de conjunctief I uitdrukken. Voorbeelden:

  • Sie lebe hoch!
  • Man folge mir bitte!

Men kan de conjunctief I ook gebruiken in ondergeschikte zinnen die met het voegwoord als (ob) beginnen, meestal echter gebruikt men dan de conjunctief II. Voorbeelden:

  • Er läuft, als ob er trunken sei.
  • Sie tat, als sei sie krank.

Vervanging van de conjunctief I door de "würde"-vorm.

Zoals net aangegeven, gebruikt men de conjunctief I in de gesproken taal zelden of nooit. Deze aanvoegende wijs wordt dan ook haast steeds vervangen door würde en de infinitief van een werkwoord. Daarbij vervaagt dan de grens tussen het gebruik van de conjunctief I en II. Voorbeelden:

  • Er sagt, er wohne in Antwerpen. -> Er sagt, er würde in Antwerpen wohnen.
  • Sie sehe keine anderen Möglichkeiten. -> "Sie würde keine anderen Möglichkeiten sehen.

In de geschreven taal mag de conjunctief I – wanneer het gebruik ervan aangewezen is zoals hierboven beschreven – slecht vervangen worden door würde en de infinitief van een werkwoord, indien men een toekomst wil weergeven. Voorbeelden:

  • Sie sagten, sie werden morgen kommen. -> Sie sagten, sie würden morgen kommen.
  • Wenn du morgen gehen werdest, dann wäre es noch früh genug. -> Wenn du morgen gehen würdest, dann wäre es noch früh genug.

Vervanging van de conjunctief I door de conjunctief II

Dikwijls is de vervoeging in de conjunctief I niet te onderscheiden van vervoegingsvormen in de indicatief onvoltooid tegenwoordige tijd. Bijvoorbeeld is geen onderscheid tussen conjunctief I wir fahren dahin en de indicatief onvoltooid tegenwoordige tijd wir fahren dahin. Dat is haast steeds het geval in de eerste persoon enkelvoud en in de eerste/derde persoon meervoud. Daarom wordt in deze gevallen de conjunctief I altijd vervangen door de conjunctief II. Voorbeelden:

  • Sie sagen, sie haben dort ein neues Auto gekauft. -> Sie sagen, sie hätten dort ein neues Auto gekauft
  • Ich meine, ich komme morgen." -> Ich meine, ich käme morgen -> (of veel beter:) Ich meine, ich würde morgen kommen.

Volgende maandag bekijken we de conjunctief II

10:09 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: taalhulp, duits, spraakkunst |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.