04-03-08

Taalhulp: het gebruik van hoofdletters

bild4
Spelling

Het gebruik van hoofdletters

Het gebruik van hoofdletters in de Duitse taal is enerzijds sterk gelijkaardig aan het gebruik ervan in het Nederlands, anderzijds zeer verschillend, vooral wat de substantieven en gesubstantiveerde woorden betreft. Niet steeds is er klaarheid te bespeuren. In een reeks berichten op dinsdag worden alle regels in dit verband nog eens overlopen. De laatste spellingsregels sinds augustus 2006 vormen hier de basis. Voorbeelden stammen allen uit het officiële besluit er rond.

De eerste letter van een titel (van boeken, theaterstukken, geschreven werken van allerlei aard) wordt met een hoofdletter geschreven. Voorbeelden:

  • Allmähliche Normalisierung im Erdbebengebiet
  • Ein Fall für zwei

De eerste letter van een titel voor wetten, besluiten, verdragen, declaraties, manifestaties en dergelijke meer wordt eveneens met een hoofdletter geschreven. Voorbeelden:

  • Potsdamer Abkommen
  • Grüne Woche

Het gebruik van hoofdletters bij titels wordt ook gehandhaafd, indien de titel in een zin voorkomt. Daarbij zijn geen aanhalingstekens noodzakelijk. Voorbeelden:

  • Sie lesen Kellers Roman Der grüne Heinrich.

Het kan gebeuren dat een titel met een beginnend lidwoord in een zin voorkomt en dat daarbij dit lidwoord verandert (hoewel dat laatste niet echt noodzakelijk is zoals blijkt uit het voorbeeld hier net boven). In dat geval begint men het tweede woord van de titel met een hoofdletter, ongeacht de aard van dat tweede woord. Voorbeeld:

  • Titel: Der grüne Heinrich
  • Sie lesen den Grünen Heinrich

In brieven worden aanspraak, datum, adres en groetvormen met een hoofdletter begonnen. De eerste zin van de briefinhoud wordt steeds met kleine letter begonnen! Voorbeeld:

Donnerstag, 16. Februar 2006
 
Frau
Ulla Schröder
Rüdesheimer Str. 29
D-65197 Wiesbaden
 
Sehr geehrte Frau Schröder,
 
entsprechend unserer telefonischen Vereinbarung ...
 
Mit freundlichen Grüßen
 
Werner Meier

Het eerste woord van een zin begint men met een hoofdletter ( maar niet bij de eerste zin van een briefinhoud). Voorbeelden van hoofdletter:

  • Im Hausflur war es still, ich drückte erwartungsvoll auf die Klingel.
  • Vorwärts! Vgl. Anlage 3, Ziffer 7.
  • Die Teeküche kann zu folgenden Zeiten benutzt werden: morgens von 7 bis 8 Uhr, abends von 18 bis 19 Uhr.

Het deel van een zin na een dubbelpunt wordt begonnen met een hoofdletter, wanneer dat deel verstaan kan worden als een volledige zin, dus niet in het laatste voorbeeld hier net boven. Voorbeelden:

  • Beachten Sie bitte folgenden Hinweis: Alle Bänke sind frisch gestrichen.
  • Die Regel lautet: Würfelt man eine Sechs, dann ...

Het eerste woord van een woordelijke uitspraak begint men steeds met een hoofdletter, ongeacht waar deze uitspraak in een zin voorkomt (meestal na een dubbelpunt). Voorbeelden:

  • Sie fragte: Kommt er heute?
  • Er sagte: Wir wissen es nicht.
  • Alle baten: Bleib!

Volgt op een weergave van een uitspraak een begeleidende zin of zinsdeel, dan begint men het eerste woord ervan met een kleine letter. (Opmerking inzake leestekens: let op het gebruik van twee leestekens na elkaar in sommige gevallen). Voorbeelden:

  • Ich verstehe dich gut, antwortete er.
  • Alle baten: Bleib!
  • Mit welchem Recht, fragte er, willst du das tun?
  • Sie rief mir zu: Wir treffen uns auf dem Schulhof!, und lief weiter.

Het eerste woord van een tussenzin begint men met een kleine letter. (Later zullen we enkele uitzonderingen daarop tegenkomen.) (Opmerking inzake leestekens: let alweer op het gebruik van meerdere leestekens na elkaar in sommige gevallen) Voorbeelden:

  • Eines Tages, es war mitten im Sommer, hagelte es.
  • Er behauptete - so eine Frechheit! -, dass er im Kino gewesen sei.
  • Sie hat das (erinnerst du dich?) gestern gesagt.

Volgende dinsdag wordt dit thema verder behandeld.

 

10:30 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: duits, spelling, hoofdletters, taalhulp |  Facebook |

Post een commentaar