19-02-08

Taalhulp: het weglatingsteken

bild4
Spelling

Het weglatingsteken

Zoals steeds is de kennis van de Duitse spelling gebaseerd op de laatste spellingsveranderingen van augustus 2006. Eerdere uitgaven over spelling zijn niet meer geldig, dus ook niet meer de spellingsverandering van 2005. Dit is goed om te weten.

Vandaag enige woorden over het weglatingsteken, dat in het Duits gebruikt wordt zoals in het Nederlands, maar ook in een aantal speciale Duitse gevallen, eigen aan de neiging om in de gesproken taal woorddelen of letters weg te laten.

Eigennamen, waarvan de nominatiefvorm eindigt op een s-vorm ( -s, -ss, -ß, -tz, -z, -x, -ce) bekomen in de genitief een weglatingsteken als er geen lidwoord of voornaamwoord aan voorafgaat. Voorbeelden:

  • Aristoteles' Schriften
  • Heinz' Geburtstag
  • Alice' neue Wohnung
  • Giraudoux' Werke

Men moet ook een weglatingsteken gebruiken wanneer men woorden gebruik met weglating van letters indien de geschreven tekst daardoor moeilijk leesbaar is of anders verstaan kan worden. (In het Duits gebruikt men vaak deze wijze van weglating van letters.) Voorbeelden:

  • In wen'gen Augenblicken ... (leesbaarheid is hier van belang)
  • 's ist schade um ihn. (leesbaarheid)
  • Das Wasser rauscht', das Wasser schwoll. (betekenisverandering is hier mogelijk doordat "rauscht" zonder weglatingsteken een tegenwoordige tijd zou weergeven)

Zoals in het Nederlands moeten weggelaten letters in een woord vervangen worden door een weglatingsteken. Voorbeelden van veel gebruikte weglatingen in plaatsnamen:

  • D'dorf (= Düsseldorf)
  • M'gladbach (= Mönchengladbach)
  • Ku'damm (= Kurfürstendamm)

In het Duits laat men vaak letters of delen van een woord weg in de gesproken taal. Bij de geschreven taal ervan mag dan een weglatingsteken geplaatst worden, moet echter niet, gebeurt echtermeestal wel als er onduidelijkheid ontstaat. Voorbeelden:

  • der Käpt'n / der Käptn
  • mit'm Fahrrad /mitm Fahrrad
  • Das ist 'ne (eine) Bank! / Das ist ne Bank!
  • Bitte, nehmen S' (= Sie) doch Platz! / Bitte, nehmen S doch Platz! (zonder weglatingsteken onduidelijk)
  • Das war 'n (= ein) Bombenerfolg! Das war n Bombenerfolg! (zonder weglatingsteken onduidelijk)

Soms gebruik men dit teken ook ter verduidelijking, accentuering, van een persoonsnaam door deze los te koppelen van de genitief-uitgang. Dat moet uiteraard niet. Voorbeelden:

  • Carlo's Taverne / Carlos Taverne
  • Einstein'sche Relativitätstheorie / Einsteinsche Relativitätstheorie

10:46 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: taalhul, duits, spelling, weglatingsteken, apostrof |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.