17-02-08

Pauen onder Duitse keizers: Eugenius III (1145-1153)

Vatikan
Pausen onder Duitse keizers

Eugenius III en twee voorgangers

De adel had Europa gedurende eeuwen en eeuwen letterlijk in zijn bezit en zocht steeds macht uit oefenen op de pausen. In deze reeks worden de pausen belicht, die geregeerd hebben tijdens het bestaan van het Heilige Roomse Rijk (het Eerste Duitse Rijk). De wederzijdse beïnvloeding van pausen en Duitse keizers komt hier aan het licht, samen met alle corruptie en machtsmisbruik van dien. Of hoe de katholieke kerk zeer geschaad werd door de wederzijdse machtspositie van keizers en pausen.

Nog voor paus Innocentius II stierf in 1143 (zie voorlaatste posting in deze reeks) was de spanning te snijden in Rome. Onder invloed van voorbeelden uit het noorden van Italië verzetten ook de Roomse adelijken zich tegen de wereldlijke macht van de paus. Aanvankelijk werden ze daarin gesteund door de broer van de tegenpaus Anacletus II. Het doel van deze 'Roomse commune' was de macht over de stad in eigen hadden hebben. Zij kregen ook de steun van Arnold van Brescia, de augustijnenmonnik (zie vorige posting), die eveneens streed tegen de wereldlijke macht van de paus. Zijn doel lag echter heel anders. Hij wou deemoed vanwege een paus, eenvoud en diep geloof in plaats van macht. Maar goed, hij schaarde zich aan de zijde der Roomse commune.

Tegelijk had de paus ernstige problemen met Byzantium. Dat keizerrijk met Constantinopel (Istanbul) als hoofdstad was het centrum van de orthodoxe kerk, en de Roomse kerk lag al langere tijd in conflict met die orthodoxen. Zij riepen wederzijds de kerkban over elkaar alsof het een hartelust was. Nochtans kwamen beide kerken tamelijk goed overeen als het om het beschermen van het 'ware geloof' ging tegen de Arabieren. En daar net begon het schoentje te klemmen. Zoals u uit vorige postings weet, hadden de Noormannen het voor het zeggen op Sicilië, dat deels hoorde tot de kerkelijke staat. De paus had steeds de militaire steun van de Noormannen tegen de gevaren voor de pauselijke zetel. Maar hun koning Roger II had nauwe banden gesloten met Arabische volkeren. Dat betekende een bedreiging voor het christelijk geloof. De paus verzocht Roger II af te zien van die connecties, tevergeefs. Nu zag echter de keizer van Byzantium in deze aangelegenheid een ideaal middel om zijn invloed op Zuid-Italië te verhogen. Daar waren immers reeds langere tijd delen van de kerkelijke staat Byzantijns gezind. De keizer in Byzantium wou dan ook graag de Noormannen bestrijden, en tegelijk heel Zuid-Italië voor zich winnen. Dat is natuurlijk tegen de paus in. Stel u maar even voor: een orthodoxe overheersing over een groot deel van de kerkelijke staat. De keizer van Byzantium zocht contacten met keizer Lothar III van het Duitse Rijk. Die stierf echter in 1137 en werd opgevolgd door zijn rivaal Konrad III. Nu spraken Konrad III en de keizer van Byzantium af om Sicilië te bevrijden van de Noormannen en in de handen van Byzantium te geven. Paus Innocentius II verzette zich met alle goddelijke donderslagen die hij maar kon opwekken. Het plan werd dan ook opgeborgen.

Paus Celestinus II (1143-1144)

Ja, Innocentius II had aldus Rome en de Noormannen als probleem. Hij stierf echter in 1143. Zijn opvolger werd een brave kardinaal die helemaal niet opgewassen was tegen de Roomse commune, die zijn wereldlijke macht bevocht. Deze nieuwe paus heette Celestinus II, stierf echter reeds na vijf maanden.

Paus Lucius II (1144-1145)

Als opvolger kwam een andere kardinaal en nam de naam aan van Lucius II. Hij vatte de strijd aan tegen de Roomse commune. Daarbij steunden hem de Noormannen en het kwam tot bloedige conflicten in de stad Rome. Deze paus was dan ook meer een militair aanvoerder dan wat anders. De steun van de Noormannen had Lucius II slechts bekomen, nadat hij hen beloofde hen niet aan te vallen wegens hun relaties met de Arabieren. Na elf maanden sneuvelde Lucius II in een van de veldtochten tegen de Roomse commune.

Paus Eugenius III (1145-1153)

Zo zijn we reeds in het jaar 1145. Bernhard van Clairvaux, weet u nog... dat is die cisterciënzermonnik die invloed had op alle koningshuizen van Europa. Bernhard stelde een vriend en leerling van hem voor als volgende paus. Dat werd dan ook Eugenius III. Maar de Roomse commune verjoeg hem uit Rome. Arnold van Brescia voerde het verzet tegen Eugenius III aan.

ROND DIT THEMA
Roger II    konig der Noormannen

Tweede kruistocht   lbeschrijving
Er ontstond echter een probleem in het Byzantijnse rijk. Daar waren Seltsjoeken binnen gevallen, een Arabisch volk, en hadden de stad Edessa ingenomen. Het christelijk geloof was alweer in gevaar. De paus riep dan ook heel Europa op om een tweede kruistocht te organiseren. Zowel Frankrijk als Engeland stemden toe. Na enige twijfel stemde ook koning Konrad III van het Duitse rijk toe. Die kruistocht werd echter een flop en enkele jaren later in 1152 stierf Konrad III aan gevolgen van die tocht.

Konrad III is nooit keizer gekroond. Hij had daar geen tijd voor wegens interne strijd tegen het adelgeslacht van de Welfen. Hijzelf was een Staufer. Toen hij stierf had hij een klein zoontje, dat aldus koning van het Duitse rijk kon worden, maar de meerderheid der keurvorsten wou een volwassene als koning. Er heerste immers teveel spanning in Europa. Daarom werd een familielid van Lothar III gekozen: Friedrich I. Deze man zal u zeker kennen. Hij had een rosse baard en op zijn latere tochten doorheen Italië noemden de Italianen hem Barbarossa. Die man zou nog voor furore zorgen!

Het begon al met zijn wens keizer te worden gekroond. In 1152 was hij koning geworden en regelde toen reeds om in 1154 keizer te worden gekroond. De tussentijd zou hij nodig hebben om het adelgeslacht van de Welfen een genadeslag te geven. Wel, in 1152 liet hij een verdrag tot stand komen tussen hem en de paus. Daartoe kwamen leden van de curie naar Konstanz. Daar werd besloten, dat paus Eugenius III hem tot keizer zou kronen in 1154 op voorwaarde dat hij de paus zou helpen om de Roomse commune uit te schakelen en alle wereldlijke macht aan de paus terug zou bezorgen, en dat de keizer steeds zou afzien van bevrijding van Sicilië van de Noormannen. Dat hield in, dat Barbarossa beloofde Byzantium nooit te helpen. Als tegenprestatie zou de paus alle bisschoppen in het Duitse rijk die aan de kant van de Welfen staan, afzetten en vervangen door Staufer-gezinde bisschoppen (Barbarossa was een Staufer). Tiens, hier zien we een verdoken investituur door de toekomstige keizer! Tegelijk zou de paus alle opstandelingen tegen de Duitse keizer automatisch in de ban van de kerk slaan. Ja, ja... Barbarossa had van in het begin de pauselijke macht in zijn greep! Een jaartje later stierf de paus. Volgende zondag zien we hoe Barbarossa zal reageren op de volgende pauskeuze... zou hij zijn invloed laten gelden of respect tonen voor de afschaffing van de investituur door een Duitse keizer? Hmm...

 

PAUSEN ONDER DUITSE KEIZERS

Johannes XII (955-964)   (20 mei 2007)

Leo VIII (964-965) en Benedictus V (964)   (27 mei 2007)

Johannes XIII (965-972)   (3 jun 2007)

Pausen onder keizer Otto II (973-985)   (10 jun 2007)

Johannes XV (985-996)   (24 jun 2007)

Gregorius V (996-999)   (2 sept 2007)

Silvester II (999-1003)   (9 sept 2007)

Pausen van 1003 tot 1012   (16 sept 2007)

Benedictus VIII (1012-1024)   (23 sept 2007)

Johannes XIX (1024-1032)   (30 sept 2007)

Benedictus IX (1032-1048)   (7 okt 2007)

Leo IX (1049-1054)   (14 okt 2007)

Victor II en Stefanus IX   (21 okt 2007)

Nicolaas II(1058-1061) en tegenpaus Benedictus X   (4 nov 2007)

Alexander II (1061-1073) en tegenpaus Honorius II   (11 nov 2007)

Gregorius VII (1073-1085) eerste deel   (18 nov 2007)

Gregorius VII (1073-1085) tweede deel   (25 nov 2007)

Machsspel en de eerste kruistocht   (2 dec 2007)

Paschalis II (1099 – 1118) en enkele tegenpausen   (9 dec 2007)

Einde van de Investituurstrijd in 1122   (13 jan 2008)

Paus Honorius II (1124-1130)   (20 jan 2008)

Paus Innocentius II (1130-1143) en tegenpausen   (27 jan 2008)

Invloedrijke monniken in 11de-12de eeuw   (10 feb 2008)

Eugenius III (1145-1153) en twee voorgangers   (17 feb 2008)

14:37 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: paus, keizer, noormannen, byzantium |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.