12-02-08

Taalhulp: het gedachtestreepje

bild4
Spelling

Het gedachtestreepje

Zoals steeds is de kennis van de Duitse spelling gebaseerd op de laatste spellingsveranderingen van augustus 2006. Eerdere uitgaven over spelling zijn niet meer geldig, dus ook niet meer de spellingsverandering van 2005. Dit is goed om te weten.

In het Duits gebruikt men in de geschreven taal een gedachtestreepje om aan te geven dat er nog een verdere aanvulling op de eerdere tekst in de zin volgt of om iets totaal onverwachts weer te geven. Mogelijk is dit ook zo in het Nederlands, hoewel men in die taal vaak drie puntjes gebruikt, in het Duits echter gelden hier speciale regels. Voorbeelden:

  • Sie trat in das Zimmer und sah - ihren Mann.
  • Im Hausflur war es still - ich drückte erwartungsvoll auf die Klingel.
  • Zuletzt tat er etwas, woran niemand gedacht hatte - er beging Selbstmord.
  • Plötzlich - ein vielstimmiger Schreckensruf!

In het Duits kan men het gedachtestreepje ook gebruiken tussen twee afgesloten zinnen. Daarbij kan men een wissel op een ander thema of andere gedachte duidelijk maken. Voorbeeld:

  • Wir sind nicht in der Lage, diesen Wunsch zu erfüllen. - Nunmehr ist der nächste Punkt der Tagesordnung zu besprechen.

Tegelijk wordt in de context van bovenstaande het gedachtestreepje ook gebruikt om een wisseling in persoon aan te geven, wat ook in het Nederlands gebruikelijk is, denk ik. Voorbeeld:

  • Komm bitte einmal her! - Ja, ich komme sofort.

Zoals in het Nederlands kan men aanvullingen tussen gedachtestreepjes plaatsen, hoewel in een aantal gevallen ook een komma zinvol is. Voorbeelden:

  • Eines Tages - war es mitten im Sommer? - hagelte es.
  • Ihre Forderung - um das noch einmal zu sagen - halten wir für wenig angemessen.

Bovenstaande aanvullingen kunnen ook aan het einde van een zin voorkomen en worden dan eveneens door een gedachtestreepje gescheiden. Voorbeelden:

  • Wir gingen in die Hütte - einen kalten Raum mit kleinen Fenstern.
  • Er bezahlte mit einem Scheck über 2 000 - in Worten: zweitausend Euro.
  • Und du und ich - wir beide wissen das genau.

Waar hoofdzin van bijzin gescheiden wordt, plaatst men een komma, ook al gaat een gedachtenstreepje uit hoofdzin er net aan vooraf. Voorbeeld:

  • Sie betonte - ich weiß es noch ganz genau -, dass sie für einen Erfolg nicht garantieren könne.

10:36 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: taalhulp, duits, spelling, gedachtestreepje |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.