10-02-08

Met de Berlinale de nacht in

Berlinale

Retrospectieve: regisseur Luis Buñuel

In de categorie "Retrospektive" brengt de 58ste Berlinale in Berlijn een portrait van de Spaanse surrealistische regisseur Luis Buñuel, die voor heel wat opschudding zorgde door zijn aanvallen op de burgerij en de kerk. Zijn hele oeuvre wordt geprojecteerd van 7 tot 17 februari.

Luis Buñuel (1900-1983) is een Spaans filmregisseur die – op zijn zachts gezegd – furore veroorzaakte met zijn filmwerk. Op de Berlinale van 7 tot 17 februari wordt in de categorie "Restrospektive" speciale aandacht besteed aan deze uitzonderlijke surrealistische regisseur. Vorig jaar was Rainer Fassbinder aan de beurt in deze categorie, ook al een niet gewone regisseur. Dit jaar gaan we de surrealistische toer op...

Moet u zich dat goed kunnen inbeelden: de jaren twintig-dertig in Europa. De samenleving was nog zeer gebonden aan etiquette, aan vormelijkheid. De burgerij was het voorbeeld voor elkeen, hoe men zich voornaam moest gedragen, desnoods een façade van schijnheiligheid vertonend. De kerk had in die tijd nog alles te zeggen. Een typische zondag bestond uit de kerkgang en een voorname nobele wandeling in de namiddag waarbij op discrete wijze met de nodige afstandelijkheid geroddeld werd.

En in die tijd was Luis Buñuel opgegroeid tot een fanaticus van de film. Hij was geboeid door bijvoorbeeld het filmwerk van durvers als de Rus Sergei Eisenstein en de Oostenrijker Fritz Lang. Hun filmwerk leunde een beetje aan bij zijn instellingen. Welke instellingen? Naja, Luis was opgegroeid in zo een echte burgerlijke omgeving, stijf en schijnheilig met de kerk niet alleen in het midden, maar overal alom aanwezig. Luis kotste ervan, om het zacht uit te drukken. Hij had een al even opstandige vriend: Salvador Dali. Die twee waren meer dan boezemvrienden. Salvador Dali... dan denken we natuurlijk aan het surrealisme, en inderdaad... Luis Buñuel zag daarin 'het' middel om de draak te steken met de burgerij en de dominerende kerk. De draak steken? Hmm, laten we zeggen dat hij zowel de burgerij als de kerk tot op de grondvesten wou afbreken en daartoe zijn wapen bij uitstek zou gebruiken: het filmdoek.

Luis Buñuel
grootbeeld

Regisseur Luis Buñuel shockeerde met zijn surrealistisch filmwerk vooral de burgerij en de kerk

Samen met Salvador Dali was hij eind van de jaren twintig in Parijs verzeild geraakt en leerde er een al even merkwaardige figuur kennen: André Breton, een van de belangrijkste schrijvers uit het surrealisme. Die drie samen... dan bekomt men wat!

We schrijven: het jaar 1929. Stel u voor: een man scherpt een scheermesje aan en snijdt dwars door het oog van zijn vrouw. Breng dat thema eens in beeld en projecteer het op een scherm voor een publiek van burgerlijke witgekalkte graven en stijve pastoors. Shockerend, tot en met. Dat verhaal van die man met dat scheermesje was een droom van Luis Buñuel. Zijn vriend Salvador Dali voegde er zijn droom aan toe: een hand waarop een hoop mieren zich een weg zoeken. Stel die hand dan voor alsof ze geklemd zit tussen een deur en de deurstijl en die mieren een kwelling uitvoeren van je welste. Wel... die twee dromen werden verfilmd. Luis Buñuel tekende ervoor. Eigenlijk is dat het inhoudelijke van zijn eerste film, met de titel "Un chien Andalou". Neen, nee, heeft niets te maken met een hond. De titel is al even surrealistisch als de film zelf. Merkwaardig is ook de muzikale omlijsting ervan. Het ging om een stomme film, maar Luis Buñuel zette een platenspeler onder het scherm waarbij klassieke muziek van Richard Wagner zich afwisselde met Andaloesische dans, aangepast aan het surrealistische gedoe op het scherm. En nog merkwaardiger is het het schrijven van het draaiboek. Dat was uniek. Het boek werd geschreven in amper een week tijd. Luis Buñuel en Salvador Dali schreven ruwweg op hetgeen hen aan meest kranke ideeën voorkwam in hun hersenen, zonder ergens te filteren. Surrealisme tot en met... De film was een knalsucces, zonder meer.

ROND DIT THEMA
Berlinale   ruime informatie

Luis Buñuel   levensloop van de regisseur

Un chien Andalou   eerste surrealistische film van Luis Buñuel

L'Age d'Or   tweede surrealistische film van Luis Buñuel
Enkele maanden later verscheen de tweede film van Luis Buñuel. Deze zou eveneens surrealistisch worden, maar nu wou Luis Buñuel tot in het uiterste de burgerij en de kerk afbreken. Hij had dergelijk verregaande plannen, dat zelfs Salvador Dali het voor bekeken hield en hem liet vallen. Dali gaf hem hooguit een paar ideetjes, meer niet. Wat was er dan zo afstotelijk in deze film? Een man die zijn zoon doodschiet en de vrouw die later bevestigt: "Het was goed, dat die jongen vermoord werd". Een vrouw die haar driften kwijtgeraakt met een koe in bed! Of een man die een brandende boom uit het venster werpt en tegelijk dan maar ook de pastoor een duik uit het venster bezorgt. Of een bende priesters die zich lijkt te amuseren in de natuur en weergegeven wordt door bewegende skeletten. En wat dacht u van een mooie vrouw die een adamsbeeld aflekt op de plaats die u wel kan vermoeden.... Het zijn maar enkele scènes uit de tweede film van Luis Buñuel: "L'Age d'Or". Moest hij die film anno 2008 gedraaid hebben, dan zou men eens vergenoegd lachen, maar stel u toch maar eens terug voor, dat dit vertoond wordt in de preutse burgerlijke en kerkelijk gedomineerde jaren twintig en dertig. Tja, en Luis Buñuel had die film echt prachtig doen beginnen. Het begint met een natuurexploratie waarbij het leven van schorpioenen voorgesteld wordt. En dan plots vallen die schorpioenen elkaar aan. En dan volgt de aanval op de burgerij en de kerk. De film veroorzaakte zoveel schandaal, dat hij in Frankrijk verboden werd.

Luis Buñuel trok zich van het verbod niets aan en werkte heel zijn leven aan dergelijke projecten. Zijn eerste twee films hebben de wereld letterlijk geshockeerd, maar al zijn ander werk is al even provocerend. Hij leefde vele jaren in Mexico, waar hij ook overleed.

Komt u deze dagen in Berlijn, probeer dan maar eens een werk van de regisseur te bekijken. Zij volledig werk wordt geprojecteerd van 7 tot 17 februari.

20:32 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: berlinale, film, filmkunst |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.