27-01-08

Pausen onder Duitse keizers: Innocentius II

Vatikan
Pausen onder Duitse keizers

Paus Innocentius II (1130-1143) en tegenpaus Anacletus II

De adel had Europa gedurende eeuwen en eeuwen letterlijk in zijn bezit en zocht steeds macht uit oefenen op de pausen. In deze reeks worden de pausen belicht, die geregeerd hebben tijdens het bestaan van het Heilige Roomse Rijk (het Eerste Duitse Rijk). De wederzijdse beïnvloeding van pausen en Duitse keizers komt hier aan het licht, samen met alle corruptie en machtsmisbruik van dien. Of hoe de katholieke kerk zeer geschaad werd door de wederzijdse machtspositie van keizers en pausen.

Na de dood van paus Honorius II in 1130 deed zich iets heel merkwaardigs voor in Rome. Nog bij het sterfbed van de paus kozen een aantal kardinalen, voornamelijk Franse kardinalen en ook enkele Italiaanse, een Romeins kardinaaldiaken tot opvolger: Innocentius II. Later op de dag kwamen echter de andere kardinalen samen om een paus te kiezen. Volgens hen was er een formele fout begaan bij de keuze van Innocentius II. Zij verwierpen deze en kozen in een heel tumultueuze vergadering een monnik van Cluny die tevens kardinaal was, tot paus: Anacletus II.

De invloed van Berhard van Clairvaux, monnik der Cisterciënzers in Frankrijk

Daar had de kerk plots twee pausen gekozen door de eigen kardinalen. Dat leek op een echt schisma binnen de kerkelijke staat. Waarom kozen de Franse kardinalen en enkele jongere Italiaanse kardinalen Innocentius II? Mogelijk houdt dit verband met een zekere Bernhard van Clairvaux (1090-1153). Die Bernhard was monnik van de Cisterciënzers, een alternatieve monikkenorde tegenover de Benedictijnen. De Cisterciënzers waren veel ascetischer, veel strenger dan de Benedictijnen van Cluny. Bernhard stichtte een eigen klooster in Clairvaux, een 100 km ten noorden van Dijon. Dat klooster werd een ware tegenhanger van Cluny en kreeg naam en faam in heel Frankrijk door de diplomatische kracht van Bernhard. Deze abt was ook een bijzonder begaafd prediker en kreeg ook weldra gehoor in Italië, waar tot dan toe de Benedictijnen van Cluny veel invloed hadden (denken we maar aan de zeer lange strijd om de investituur). De Franse kardinalen die Innocentius II kozen, zullen wellicht sterk Bernhard-gezind geweest zijn en daarom in all vroegte van 14 februari 1130 hun paus gekozen hebben om een Cluny-gezinde paus voor te zijn... Anacletus II was inderdaad monnik van Cluny. Tussen haakjes: Bernhard van Clairvaux zullen we nog moeten vermelden in verband met de tweede kruistocht (volgende zondag meer daarover).

Anacletus II wordt tot tegenpaus

Beide pausen probeerden nu zo snel mogelijk aanhang te krijgen van de Europese koninklijke hoven. Het snelste succes had Anacletus II. Die kreeg de steun van de koning der Noormannen op Sicilië, wat niet onbelangrijk is gezien grote delen van Sicilië, tot de kerkelijke staat behoorden. Koning Roger II van de Noormannen was echter een hevig voorstander van Byzantium en knoopte ook betrekkingen aan met Arabische volkeren. Ziet u het al? Paus Anacletus II verloor daardoor elke gunst van westerse Europese koningshuizen. Maar door de militaire steun van de Noormannen werd Innocentius II op de vlucht geslagen. Deze trok naar Frankrijk. Daar betuigde Bernhard van Clairvaux zijn volle steun aan hem. En gezien Bernhard ondertussen reeds veel invloed had in het Franse en Engelse koningshuis en gezien Anacletus gesteund werd door de Arabisch gezinde koning van de Noormannen, gaven Engeland en Frankrijk hun volle steun aan Innocentius II. Koning Lothar III van het Duitse rijk gaf hem uiteindelijk ook de steun en beloofde hem terug te brengen naar Rome. In 1133 trokken beiden, samen met Bernhard van Clairvaux, naar Rome. Het Duitse leger bestormde de stad en kon de Noormannen deels verjagen. Ja, slechts deels, zodat paus Anacletus II – die nu algemeen als tegenpaus werd beschouwd – zich kon handhaven in de Sint-Pieterskerk.

Paus Innocentius II
grootbeeld

Paus Innocentius II erkende na dwang de koning van de Noormannen, waarna deze zijn steun gaf aan de paus.
Inocentius II vestigde zich dan maar in de kerk van Lateranen, waar hij uit dank voor de militaire hulp, koning Lothar III tot leizer kroonde. De keizer keerde daarop terug naar Duitsland, waarop Anacletus II de andere paus opnieuw op de vlucht deed slaan door het leger van de Noormannen. Volgens sommige bronnen zou Anacletus II zelfs de Duitse keizer hebben kunnen blokkeren bij zijn terugreis naar Duitsland en hem gevangen gezet hebben in Pisa. Daar is echter geen bevestiging van te vinden in andere internetbronnen. Tot 1138 bleef Annacletus II de scepter zwaaien in Rome, stierf echter in dat jaar.

De aanhangers van Anacletus II kozen een opvolger, Victor IV, eveneens een tegenpaus aldus. Maar Bernhard van Clairvaux kon met zijn redetalent Viktor IV overhalen om zijn pauswaarde af te leggen. Daarmee kwam dan een einde aan het achtjarige schisma in de kerk van Rome. Innocentius II keerde terug. Van deze paus is overigens geweten, dat hij de ridderorde van de Franse Tempeliers erkende en overigens organiseerde hij een tweede Lateraans concilie waarop defintief Anacletus II en Viktor IV veroordeeld werden. Hij voerde ook een oorlog tegen koning Roger II van de Noormannen, werd daarbij echter gevangen gezet en slechts vrijgelaten nadat hij beloofde deze konig te erkennen. Dat gebeurde dan ook, waarna Roger II zijn diensten aanbod aan de paus. Innocentius IIj stierf in 1143. Ondertussen was reeds in 1137 keizer Lothar III in Duitsland gestorven en opgevolgd door zijn rivaal Konrad uit het geslacht van de Staufer.

Volgende zondag zien we de snelle opeenvolging van een aantal pausen na de dood van Innocentius II.

 

PAUSEN ONDER DUITSE KEIZERS

Johannes XII (955-964)   (20 mei 2007)

Leo VIII (964-965) en Benedictus V (964)   (27 mei 2007)

Johannes XIII (965-972)   (3 jun 2007)

Pausen onder keizer Otto II (973-985)   (10 jun 2007)

Johannes XV (985-996)   (24 jun 2007)

Gregorius V (996-999)   (2 sept 2007)

Silvester II (999-1003)   (9 sept 2007)

Pausen van 1003 tot 1012   (16 sept 2007)

Benedictus VIII (1012-1024)   (23 sept 2007)

Johannes XIX (1024-1032)   (30 sept 2007)

Benedictus IX (1032-1048)   (7 okt 2007)

Leo IX (1049-1054)   (14 okt 2007)

Victor II en Stefanus IX   (21 okt 2007)

Nicolaas II(1058-1061) en tegenpaus Benedictus X   (4 nov 2007)

Alexander II (1061-1073) en tegenpaus Honorius II   (11 nov 2007)

Gregorius VII (1073-1085) eerste deel   (18 nov 2007)

Gregorius VII (1073-1085) tweede deel   (25 nov 2007)

Machsspel en de eerste kruistocht   (2 dec 2007)

Paschalis II (1099 – 1118) en enkele tegenpausen   (9 dec 2007)

Einde van de Investituurstrijd in 1122   (13 jan 2008)

Paus Honorius II (1124-1130)   (20 jan 2008)

Paus Innocentius II (1130-1143) en tegenpausen   (27 jan 2008)

12:50 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: paus, keizer |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.