23-01-08

Met de Loreley de nacht in

Toerisme

De Loreley -rots

De loreley... alleen de naam doet velen dromen. De Rijn tussen Koblenz en Bingen... een eng dal met betoverende bochten van de Rijn langsheen prachtige dalwanden, vaak zeer steil en bekroond met burchten, en met aan hun voet een zo typisch Duits dorp of stadje, halte voor een ooh zo heerlijk wijntje. De rots aan de Loreley ligt in het smalste dal van de Rijn in Duitsland. Naar de legende vergingen vele schepen op die plaats, en niet alleen naar de legende...

Die Loreley

Heinrich Heine (1797-1856) beschreef als geen ander de sage van de Loreley of de Lore Ley (zoals hij haar noemde) of de Lore Lay (zoals Clemens Brentano (1778-1842) haar noemde in zijn gedicht). Heines tekst werd tot het Loreleylied, dat zo mooi is ,dat zelfs de nazisten onder Hitler dit lied niet op de verboden lijst zetten, hoewel Heine joods was en overigens wel verboden werd.

Toeristen die de rots bezoeken – en dat zijn er miljoenen in een jaar – zijn meestal betoverd door het panorama dat men er geniet. De Rijn vloeit er 132 meter dieper in een eng dal, net aan een meander (bocht) van de Rijn. Het gaat hier om het engste deel van de Rijnvallei doorheen Duitsland, slechts 113m breed, toont echter zeer eng door het diepe dal. Vele toeristen zullen ook wel even stilstaan bij de vele schippers die hier hun leven lieten. Hoezeer zijn de woorden van Heines eerste strofe van zijn Lore-Ley-gedicht waar:

Loreley
grootbeeld
Fotobron: Focus

Beeld van de Loreley aan de rijnkade onder de Loreley-rots
Ich weiß nicht was soll es bedeuten,
Dass ich so traurig bin;
Ein Märchen aus alten Zeiten,
Das kommt mir nicht aus dem Sinn.

Ook de tweede strofe is zo reëel voor de toerist die bij avondschemering een wijntje drinkt op een terrasje aan de Rijnoever en met ontzag hoog kijkt naar de Loreley-rots:

Die Luft ist kühl und es dunkelt,
Und ruhig fließt der Rhein;
Der Gipfel des Berges funkelt
Im Abendsonnenschein.

Toen 600.000 jaar geleden de eerste nederzettingen ontstonden aan de Rijn ter hoogte van de Loreley, was hier slechts een vaag dal te bespeuren. De Rijn vloeide op dezelfde hoogte als de top van de Loreley-rots. Pas geleidelijk aan boorde de Rijn een dal (door geo-tectonische opheffing van Europa veroorzaakt), en nu kunnen we alleen genieten van dit unieke landschap. Maar... het zou een droevige omgeving worden. Luisteren we nog even naar Heinrich Heine:

Die schönste Jungfrau sitzet
Dort oben wunderbar;
Ihr goldnes Geschmeide blitzet,
Sie kämmt ihr goldenes Haar.

Sie kämmt es mit goldenem Kamme
Und singt ein Lied dabei;
Das hat eine wundersame,
Gewaltige Melodei.

Droevig klinkt dit helemaal niet. Integendeel, hoe verlokkelijk moet zulke maagd wel zijn. Stel u voor, dat u geen toerist bent die ronduit betoverd wordt door die prachtige melodie bij zijn fris glaasje wijn op een heerlijke warme dag, maar een schipper die zijn vracht veilig doorheen de meanders van de Rijn moet loodsen. Dat is wat anders, Luister maar naar Heine:

Den Schiffer im kleinen Schiffe
Ergreift es mit wildem Weh;
Er schaut nicht die Felsenriffe,
Er schaut nur hinauf in die Höh.

Ich glaube, die Wellen verschlingen
Am Ende Schiffer und Kahn;
Und das hat mit ihrem Singen
Die Lore-Ley getan.

En dat is werkelijk het lot van de schipper die betoverd werd door de Loreley, de nimfe die haar lange haren kamde met een gouden kam en door haar stem de schippers lokte, zozeer dat zij de gevaren van de Rijn niet meer in het oog hadden en verzonken.

Dit lied is uiteraard maar een weergave van een aloude sage, de werkelijkheid er rond wordt erdoor echter niet verborgen. "Er schaut nicht die Felsenriffe" schrijft Heinrich Heine, en inderdaad had de Loreley-rots tot 1930 gevaarlijke rotsdelen tot in de Rijn. Schippers die de streek niet goed kenden, voeren vaak op die onderwaterrots te pletter en hun schip verzonk. Meerdere schippers lieten in de werkelijkheid op die wijze hun leven. Pas in 1930 werden de gevaarlijkste rotsdelen opgeblazen, waarbij de Rijn op die plaatsen nu veel veiliger is.

ROND DIT THEMA
Loreley en omgeving   Nederlandstalige info

Loreley-burchtenweg   toerisme burchten aan de Rijn

Sagen aan de Rijn   tLoreley-sage en andere

Open-lucht-theater   aan de Loreley
Maar er is meer in die bocht van de Rijn. "Ich glaube, die Wellen verschlingen am Ende Schiffer und Kahn," vult Heine aan. Die woorden kan u interpreteren als een verwijzing naar de zeer gevaarlijke draaikolken in het midden van de Rijn. Die worden veroorzaakt door een massieve zandbank. Het aankomende water stroomt langs beide zijden van die zandbank, aan de binnenzijde van de Rijnbocht echter sneller dan aan de buitenzijde. Als die wateren op het einde van de onderwaterzandbank terug samenkomen, ontstaan daarbij uiterst gevaarlijke draaikolken. Elke schipper weet dit, maar in het verre verleden zijn meerderen onder hen verrast door die kolken. Zij lieten er het leven bij. Vandaar die sage...

In de 6de eeuw leefde in die omgeving een Frans missionaris, een zekere Goar. Hij had meerdere schipbreukelingen gered aan de Loreley-rots. Hij werd later heilig verklaard. Vandaar de naam van het stadje in de omgeving, St. Goar, waarover morgen meer...

22:07 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: loreley, rijn, sage |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.