20-01-08

Pausen onder Duitse keizers: Honorius II (1124-1130)

Vatikan
Pausen onder Duitse keizers

Paus Honorius II (1124-1130)

De adel had Europa gedurende eeuwen en eeuwen letterlijk in zijn bezit en zocht steeds macht uit oefenen op de pausen. In deze reeks worden de pausen belicht, die geregeerd hebben tijdens het bestaan van het Heilige Roomse Rijk (het Eerste Duitse Rijk). De wederzijdse beïnvloeding van pausen en Duitse keizers komt hier aan het licht, samen met alle corruptie en machtsmisbruik van dien. Of hoe de katholieke kerk zeer geschaad werd door de wederzijdse machtspositie van keizers en pausen.

Het einde van de Investituur, gerealiseerd in het Concordaat van Worms in 1122 tussen de Duitse keizer Heinrich V en paus Calixtus II, stelde punt en paal aan de mogelijkheid van de Duitse keizers om kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders aan te stellen (zie vorige posting). Zou dit concordaat gerespecteerd worden door de Duitse keizers? De proef op de som kwam twee jaar later in 1124...

Paus Honorius II en tegenpaus Celestinus II

In dat jaar stierf paus Calixtus II. Drie dagen later kozen op 15 december 1124 de kardinalen (zoals het hoort) een opvolger. Dat gebeurde in de kerk van de heilige Pancratius in Rome. Een kardinaalpriester uit de omgeving van Rome werd gekozen: paus Celestinus II. De keuze was nog maar net gevallen, daar vielen bewapende troepen van enkele Romeinse adellijke families de kerk binnen en verjoegen zonder pardon de kardinalen, inclusief de zo net gekozen paus. Wat was er aan de hand?

Wel, de Duitse keizer Heinrich V had het verschrikkelijk moeilijk met zijn toegeving op het Concordaat van Worms. Hij zag zijn macht ondermijnd en vreesde voor zijn gezag in het rijk. Reeds twee jaren lang na het concordaat wachtte hij op het ogenblik dat de zetelende paus zou sterven. Dan zou hij toch nog even proberen zijn invloed op de kerk te doen gelden. Hijzelf kwam niet tussenbeide toen de nieuwe paus Celestinus II gekozen werd. Op die wijze verbrak hij het verbod op Investituur door de keizer niet. Maar enkele adellijke families in Rome werden reeds lang tevoren door keizerlijke vertegenwoordigers opgejut om tijdig tussen te komen zodra een nieuwe paus zou gekozen worden. Daarom dus die gewapende inval van de Romeinse adel in de kerk van Pancratius. Ja, ja... de macht van de keizer zou 'indirect' blijven gelden, ondanks het concordaat!

Op diezelfde dag 15 december 1124 werd na de inval van de bewapende troepen der adel een andere kardinaal gekozen tot paus: Honorius II, een tegenpaus aldus. 's Anderendaags erkende Celestinus II de keuze van Honorius II en gaf hem de pauselijke tiara en deed tegelijk afstand van zijn eigen pauselijke aanstelling. Het is niet bekend of hij dit uit vrije wil dan wel onder dwang deed. Vreemd gevolg: de tegenpaus Honorius II werd als echte paus erkend, terwijl de echte paus Celestinus II door de kerk nooit aanvaard is geworden als paus gezien hij niet gekroond was. Celestinus II gaat aldus in de kerkgeschiedenis als tegenpaus... tja! Al met al had de Duitse keizer dan toch weer zijn invloed laten gelden op de pauskeuze, concordaat of geen concordaat.

Lothar III

Lothar III, eerste Duitse koning (latere keizer) die in echte vrede leefde met de paus
Dood keizer Heinrich V en keuze koning Lothar III

Een jaartje later, in 1125, stierf keizer Heinrich V kinderloos. Er moest dan ook door de keurvorsten van het rijk een opvolger gekozen worden. Een van de kandidaten was een zekere Lothar, hertog van Sachsen. Die man stond bekend om zijn weerstand tegen de Duitse keizers Heinrich IV en Heinrich V. Die weerstand had veel te maken met de macht die Sachsen zocht, maar evenzeer met de aanhang van Lothar aan de pausen in zijn tijd. Lothar veroordeelde keizer Heinrich IV zeer wegens de herhaalde kerkelijke ban over hem. Evenzeer stelde hij zich op tegen de zoon van Heinrich IV, Heinrich V aldus. Want ook die werd herhaaldelijk in de kerkelijke ban geslagen. Lothar won zelfs een belangrijke militaire slag tegen Heinrich V waardoor Sachsen meer macht kreeg en meer aanzien in heel Duitsland. Hij werd door de keurvorsten gekozen tot opvolger van Heinrich V. Dat was onder andere wellicht een signaal van de keurvorsten aan de paus in Rome om hun kerkelijke steun te betuigen.

Lothar werd dan ook in 1125 de volgende koning van Duitsland, koning Lothar III. Een koning van Duitsland moest deze titel dragen om vervolgens tot keizer te kunnen worden gekroond. Paus Honorius II was zeer opgetogen met de keuze van Lothar III. De aanstelling van bisschoppen zou onder deze Duitse koning inderdaad een eigenrecht zijn van de kerk, zonder koninklijke of keizerlijke inmenging.. De paus verzekerde Lothar III dan ook alle steun, en die zou van pas komen...

Lothar III was nauwelijks enkele dagen koning van Duitsland, daar kwam het adellijk geslacht van de Staufer in Zuidwest-Duitsland in opstand. Zij hadden zich tijdens de keuze van een nieuwe koning fel tegen de hertog van Sachsen gesteld. Zonder pardon stelden zij een tegenkoning aan: Konrad. Er volgde dan ook een jarenlange strijd tussen de rechtmatige koning van Duitsland en Konrad. Merkwaardig in die strijd is de zelfs militaire steun van de paus aan Lothar III. Dit is merkwaardig in het licht van de lange investituurstrijd die de vorige pausen steeds als felle tegenhangers van de Duitse keizer profileerde. Tja, er was aldus een echte vrede ontstaan tussen paus en het Duitse koningshuis. Ach ja, als steuntje aan Lothar III sloeg paus Honorius II de tegenkoning Konrad in de kerkelijke ban, zomaar.... Gerieflijk dergelijke kerkban, niet? Het is niet de eerste keer, dat wij dit moeten vaststellen.

ROND DIT THEMA

Investituur  ruime informatie

Paus Honorius II was zoals elke paus het hoofd van de kerkelijke staat die zich uitstrekte over Midden- en Zuid-Italië en over Sicilië. Om die 'macht' was meer glans te geven, verstevigde de paus de politieke macht van de curie. Overigens zijn geen belangrijke daden te vermelden van deze paus als bekleder van Christus, als voorman in een christelijk geloof aldus. Hij stierf in 1130. En zijn opvolging zou speciaal worden. Daarover meer volgende zondag.

 

PAUSEN ONDER DUITSE KEIZERS

Johannes XII (955-964)   (20 mei 2007)

Leo VIII (964-965) en Benedictus V (964)   (27 mei 2007)

Johannes XIII (965-972)   (3 jun 2007)

Pausen onder keizer Otto II (973-985)   (10 jun 2007)

Johannes XV (985-996)   (24 jun 2007)

Gregorius V (996-999)   (2 sept 2007)

Silvester II (999-1003)   (9 sept 2007)

Pausen van 1003 tot 1012   (16 sept 2007)

Benedictus VIII (1012-1024)   (23 sept 2007)

Johannes XIX (1024-1032)   (30 sept 2007)

Benedictus IX (1032-1048)   (7 okt 2007)

Leo IX (1049-1054)   (14 okt 2007)

Victor II en Stefanus IX   (21 okt 2007)

Nicolaas II(1058-1061) en tegenpaus Benedictus X   (4 nov 2007)

Alexander II (1061-1073) en tegenpaus Honorius II   (11 nov 2007)

Gregorius VII (1073-1085) eerste deel   (18 nov 2007)

Gregorius VII (1073-1085) tweede deel   (25 nov 2007)

Machsspel en de eerste kruistocht   (2 dec 2007)

Paschalis II (1099 – 1118) en enkele tegenpausen   (9 dec 2007)

Einde van de Investituurstrijd in 1122   (13 jan 2008)

Paus Honorius II (1124-1130)   (20 jan 2008)

13:44 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: paus, keizer |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.