19-11-07

Wittenberg en Lucas Cranach

wittenberg
grootbeeld
 

De toren van de slotkerk in Wittenberg, symbool van de stad en van het protestantisme-centrum
Wittenberg

De Lutherstad maar ook Cranach-stad

Lucas Cranach (1472-1553), Duits hoofdvertegenwoordiger van de renaissance-schilderkunst, maakte Wittenberg tot een kunstcentrum van belang.

Wittenberg aan de Elbe is een stad die u niet mag missen bij een verkenningstocht doorheen Duitsland. De stad was in de 16de eeuw 'het' politieke en cultureel-historische centrum van Sachsen en een aantrekkingspool voor kunst. Er wonen tegenwoordig maar een goede 46.000 mensen en nooit zijn het echt meer geweest. In de tijd van hoogbloei woonden in de stad slechts een 2.000 mensen, en toch is de naam Wittenberg een begrip in en ver buiten Duitsland. Wat is dan de magneet die in de stad werkt als geen ander? Wel... op kunstvlak is het de stad van Lucas Cranach, een van de wel meest beroemde Duitse renaissance-schilders. En op religieus-cultureel vlak is Wittenberg iets of wat te beschouwen als het Vaticaan van het protestantisme. In deze stad openbaarde Martin Luther zijn fameuze 95 thesen en lanceerde daarmee de reformatie van de kerk en uiteraard het protestantisme. Een van zijn illustere volgelingen en strijder in de reformatie is Philipp Melanchthon, eveneens actief in Wittenberg. Dat trio Cranach-Luther-Melanchthon heeft Wittenberg gemaakt tot een ster aan de hemel.

ROND DIT THEMA
Wittenberg   toerisme

Wittenberg   ruime informatie en geschiedenis

Lucas Cranach de Oudere   levensloop

 Lucas Cranach   fotoreeks over zijn werken
De stad zelf was een vestiging van oude Germanen. Opzoekingen legden archeologische vondsten bloot die meer dan 10.000 jaar oud zijn. De stad kende echter nooit een echte doorbraak en was eeuwen en eeuwen meer een dorpje dan wel een stad. Tot de keurvorst van Sachsen, Friedrich de Wijze, zijn ogen liet vallen op de Elbe ter hoogte van dat dorp Wittenberg. We zeggen: 1502. Hij werd er verliefd op en richtte daar een residentie op en tevens verordende hij de bouw van een universiteit. Dat was natuurlijk de stimulans van Wittenberg om uit te groeien tot een stad. Dankzij de impulsen van Friedrich de Wijze kwamen weldra intellectuelen van her en der naar Wittenberg. De universiteit floreerde en ook kunstenaars waren voor de keurvorst een welkomen volk.

cranach
grootbeeld
Fotobron: zeno

De Venus van Lucas Cranach uit 1532
En met de kunstenaars kwam ook de zeer gerenommeerde Lucas Cranach. Hij had jaren in Wenen gewerkt en zich bekwaam gemaakt in de schilderkunst. Hij is uitgegroeid tot een van de meest bekende Duitse renaissance-schilders. Dat dankt hij in hoofdzaak aan de keurvorst in Wittenberg. Weldra werd zijn huis een ontmoetingscentrum voor vele kunstenaars. Cranach werd door de keurvorst aangesteld als ambassadeur van Sachsen en in die hoedanigheid reisde hij onder andere naar Mechelen en verbleef enige jaren in de Vlaamse stad. Daar schilderde hij een bekend portrait van keizer Karel V.

Lucas Cranach was een bijzonder actieve schilder. In Wittenberg produceerde hij wel duizend eigen schilderijen, zonder te overdrijven. Hij had in zijn huis een waar schilderatelier ingericht en werkte met meerdere leerlingen en gezellen. Deze hield hij zeer streng aan de vaste lijnen die hij vooropstelde. Daardoor is het vaak zeer moeilijk om van de meer dan vijfduizend werken uit het atelier er duizend uit te halen die met quai-zekerheid van de hand van Lucas zijn.

Lucas Cranach leefde in de tijd van Martin Luther met wie hij in Wittenberg enge contacten onderhield. Dat maakte het Lucas niet steeds zo gemakkelijke. Hoewel Luther en het protestantisme meer en meer aanhangers kregen, toch bleven de grote heren (adel en vorsten) katholiek. En het was van hen dat Lucas de grote opdrachten moest zien te krijgen voor schilderijen voor kerken en kapellen. Zijn voorkeur voor Martin Luther en zijn talrijke werken voor hem (bijvoorbeeld prachtige grafieken voor de bijbel die Luther schreef en liet drukken), maakten zijn naam niet ongeschonden in katholieke middens. Vaak zijn opdrachten aan zijn neus voorbijgegaan...

Om buiten zijn schilderwerk nog een inkomen te hebben hield hij zich in Wittenberg enkele jaren bezig als uitbater van een drankgelegenheid en later zelfs als apotheker. In de jaren 1520 stortte hij zich op de drukkunst en verzorgde meerdere boeken met prachtige grafieken. De drukkunst was in zijn tijd nog maar aan het opkomen toe. De aanwezigheid van Martin Luther in dezelfde stad heeft die drukkunst een enorme impuls gegeven. Over Martin Luther en Wittenberg komt nog een vervolg op deze posting...

De commentaren zijn gesloten.