14-11-07

Band Volkswagen-Porsche: bestelwagen VW Bulli

Band Volkswagen - Porsche

De Volkswagen-wet en de VW Typ 2, alias de "Bulli"

Het Volkswagen-embleem schittert nog altijd als symbool voor het grootste auto-concern van Europa, maar Porsche rukt op en staat op de drempel van een overname. Dergelijke overname zou niet eens verwonderlijk zijn als we het verleden van beide bedrijven nader bekijken, een verleden dat zeer vervlochten is met Adolph Hitler en het nationaal-socialisme. Deze donkere roots zullen voor altijd de meest volkse wagen en de meest ambitieuze sportwagen begeleiden. De Porsche clan dankt zijn roem en vermogen aan de wreedste dictator die Europa ooit gekend heeft. Namen als Hitler, Porsche en Piëch zijn als het ware de figuurlijke handen op één buik....

vw


In de vorige posting zagen we de successen van Porsche in de jaren zestig. Hoe zou het Volkswagen vergaan zijn in diezelfde periode? Wel, eigenlijk is het antwoord eenvoudig: hetzelfde als in de jaren vijftig. De Porsches hadden er niets meer te zeggen, streken wel maandelijks 5 DM op voor elke geproduceerde kever (officieel 0,1 % van de verkoopsprijs). Als u weet dat er 22,5 miljoen kever verkocht werden over alle jaren heen, dan is de opbrengst voor de Porsches maar magertjes in vergelijking met de winsten van Volkswagen. De straf aldus voor het NS-verleden van Ferdinand Porsche en Anton Piëch... Wacht maar: Ferdinand Piëch, de kleinzoon van Anton zal daar in de jaren 2005-2007 eens een flinke verandering in brengen, maar zover zijn we nog niet.

Heinrich Nordhoff (zie een vorige posting) bleef de grote opbouwer van Volkswagen tot 1968. Hij had de kever tot de furore gemaakt. Toen het succes van VW de spuigaten uitliep op het einde van de jaren vijftig, begonnen de zogenaamde eigenaars ervan te strijden onder elkaar. Maar, wie waren eigenlijk de eigenaars van Volkswagen Werk? Dat was niet zo eenvoudig te zeggen in het jaar 1960, jaar van de open strijd om de eigendomsrechten. Het zit als volgt in elkaar:

VW
grootbeeld
 

De "Bulli", hier in een latere versie, nuttige bestelwagen en bus tegelijk.
De fameuze Volkswagen-wet

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de fabriek eigendom van het Duitse Rijk, maar zelfs dat is niet zo duidelijk., want... De fabriek werd betaald door het in beslag genomen geld van de vakbonden door Hitlers vertrouwelingen. Bovendien werd dat geld aangevuld met spaargelden van de honderdduizenden die kandidaat koper waren van de KdF-wagen (zie een vorige posting). Daaruit zouden we kunnen besluiten dat het Volkswagen Werk sinds de Tweede Wereldoorlog eigendom is van de vakbonden en van het Duitse volk. Die twee partijen lieten zich bij het groeiend succes van Volkswagen in de jaren vijftig dan ook luidkeels horen.

Maar er zijn nog twee gegadigden voor het eigendomsrecht. De British High Commission, zeg maar de Britse bezetter na de oorlog, had de fabriek overgelaten aan de BRD (Bundesrepublik Deutschland, of kortweg West-Duitsland). Deze had in de jaren vijftig de handen meer dan vol met de heropbouw van het land en gaf daarom de fabriek door aan de deelstaat Niedersachsen. Maar wie van de twee bezat dan eigenlijk de fabriek? In 1960, gestuwd door het succes van de kever, eiste de SPD-regering van Niedersachsen (de socialisten) het eigendomsrecht op. Neen, zei de CDU-regering van de BRD (de conservatieven), de fabriek is onze eigendom en werd slechts aan Niedersachsen gegeven als zijnde de zaakvoerder.

ROND DIT THEMA
Volkswagen-wet   protectiemaatregel uit 1960

Stichting Volkswagenwerk   steun aan de wetenschap

Volkswagen   webpresence

Auto Union   geschiedenis

Audi   webpresence

VW Bulli   geschiedenis

VW Bulli   fanclub

VW Bulli   als levensstijl

VW Bulli   en de hippies

VW Bulli   fan-website

Samba Bulli   voor hippis

 VW Bulli   fotoreeks
Ja, 1960 betekende dan ook zo goed als een oorlog om VW tussen vier partijen: de BRD, Niedersachsen, de vakbonden en de oude spaarders voor de KdF. Uiteindelijk besloten alle partijen samen aan tafel te zitten en een verdrag op te stellen. Dat werd de fameuze Volkswagen-wet, de doorn in de ogen van de EU (maar daarover later meer...). De vakbonden en de oude spaarders eisten hun recht op eigendom op in de vorm van aandelen. De BRD en Niedersachsen zagen dat wel zitten. Men vormde daartoe een AG, zeg maar een NV. Het aandelenpakket van deze Volkswagenwerk AG werd als volgt verdeeld: 20 % ging naar de BRD en eveneens 20 % naar Niedersachsen. De overige 60 % ging naar het Duitse volk ter compensatie van de eisen der vakbonden en spaarders. Die 60 % werd verkocht aan elke geïnteresseerde burger van het land. Daarmee was de eigendomsoorlog beslecht.

Nu wilden de vier betrokken partijen ook een regeling om te voorkomen dat Volkswagen ooit zou overgenomen worden door een derde, zeg maar een vijandelijke overname (misschien dacht men toen reeds aan Porsche; die Porsches waren immers vijanden, want NS-getrouwe stamvaders). Daartoe werd de fameuze clausule ingebouwd dat geen enkele aandeelhouder meer dan 20 % van het stemrecht kan hebben, hoeveel aandelen hij of zij ook zou aangekocht hebben. Een vijandelijke overname had daardoor geen enkele zin meer. Mooie protectie niet? Ach ja, we zullen nog wel zien hoe de EU daartegen gevochten heeft en het ook gewonnen heeft, met alle gunstige gevolgen voor Porsche van dien. Maar daarover later meer.

Stichting Volkswagenwerk

Er werden dan ook vanaf 1960 massaal aandelen verkocht aan het volk. De opbrengst daarvan, aangevuld met de winsten op de aandelen voor de BRD en Niedersachsen, vloeide naar een nieuwe stichting: Stichting Volkswagenwerk. Deze heeft niets met de productie of verkoop van Volkswagen te maken, maar werd in het leven geroepen om de wetenschap in het algemeen te bevorderen. Een prachtig initiatief van de aandeelhouders, niet? Zo bezit deze stichting nu anno 2007 meer dan 2,5 miljard Euro. In Duitsland is zij de grootste organisatie van het land en heeft in haar meer dan veertig jaar bestaan veel bijgedragen tot de ontwikkeling van wetenschap en techniek.

VW
grootbeeld
 

De VW Bulli als Samba, geliefd door hippies en Flower-Power en vele anderen

Overname van Audi

In 1964 had de lieve kever al vele miljarden in de kas van Volkswagen gebracht. Er werkten reeds wereldwijd meer dan 70.000 werknemers voor het bedrijf en de omzet besloeg een goede 7 miljard DM [tussen haakjes: in het voorbije boekjaar werkten bij VW wereldwijd 343.000 mensen en was de omzet 105 miljard Euro, 210 miljard DM. Ter vergelijking: Porsche had in het afgelopen boekjaar 11600 werknemers en een omzet van 7,3 miljard Euro]. De filialen van Volkswagen groeiden dan ook gestaag aan. Naast de fabriek in Wolfsburg ontstonden vele VW- fabrieken overal ter wereld, waaronder de fabriek in Vorst (Brussel) die reeds in 1949 de eerste 'Belgische' kever van de band liet rollen. Het ging dus meer dan goed, zo goed, dat men aan uitbreiding kon denken. En daartoe werd de overname besloten van Auto Union. Dat was een unie van vier oude constructeurs uit Duitsland: Audi, DKW, Horch en Wanderer. De herinnering aan die vier oorspronkelijke constructeurs kan u nog elke dag zien aan de vier ringen van het Audi-symbool. Volkswagen doopte Auto Union om in Audi. Dat was een zuivere verkoopsbeslissing. Auto-Union stond immers wereldwijd bekend om zijn twee-takt-motoren. Nu hadden dergelijke motoren in de eindjaren zestig niet die aantrekkelijkheid van een vier-takt-motor. Van de vier constructeurs in Auto Union was Audi het verst gevorderd in die laatste motoren. Daarom dus werd deze naam gekozen voor het overgenomen bedrijf. De overname was een succes voor Volkswagen op het niveau van motoren:

Tot voor die overname bleef Volkswagen, zoals ook Porsche in Stuttgart, koppig vasthouden aan de luchtgekoelde Boxer-motor. Herinner uit de vorige posting hoe Ferdinand Piëch de reden daarvoor gevat samenbundelde met de woorden: "Lucht kan men nooit verliezen!" Audi echter had de techniek van watergekoelde motoren. Bi j de overname werd dan ook besloten om deze techniek aan te wenden in plaats van de oude getrouwe Boxer-motor. Daarmee was Volkswagen wel een stapje voor op Porsche. Het is de opvolger van voorzitter Heinrich Nordhoff in 1968, namelijk de heer Kurt Lotz, die plannen ontwikkelde om eindelijk eens een ander model te bouwen dan de eeuwig van de band rollende kever. Lotz is de vader van de Golf en die zou gebouwd worden met een watergekoelde motor à la Audi. Dat is echter muziek voor de jaren zeventig.

VW
grootbeeld
 

De originele Bulli met vooraan het design van de locomotief V200, een V voor vooruitgang.
Tweede succes voor VW: de bestelwagen "Bulli"

Eigenlijk is het gelogen, dat alleen de kever geproduceerd werd in de jaren vijftig-zestig. Reeds in 1948 ontwikkelde Volkswagen een bestelwagen. Deze werd gebouwd op basis van de kever en moest beantwoorden aan transport van een beperkte hoeveelheid goederen, maar ook om personen te vervoeren. Het moest een kruising worden van een bus en een bestelwagen. In het Duits heet dat "Bus + Lieferwagen". Voeg de twee eerste letters van elk woord bij elkaar en men bekomt "Buli" of beter gezegd "Bulli". De Bulli was geboren, Die troetelnaam kreeg hij van de arbeiders die het prototype bouwden. Officieel heet hij VW Typ 2. Heeft u de oorspronkelijke snuit van de Bulli al eens aandachtig bekeken? Die vertoont een grote V. Deze letter is overgenomen van de treinlokomotief V2000 (zie foto) en verwijst naar de vooruitgang in de jaren na de oorlog. Sympathiek niet? En sympathiek werd de Bulli. Hij verkocht zoals zijn kleiner broertje de kever. Weldra was de fabriek in Wolfsburg te klein geworden en verhuisde de productie ervan naar Hannover. In 1961 liep de miljoenste Bulli van de band. In 1967 waren er reeds bijna twee miljoen geproduceerd. Ja goed, dat is niet het succes van de kever, maar toch enorm voor een bestelwagen. In de loop van de jaren vijftig-zestig werden verschillende modellen gemaakt. Zo bijvoorbeeld was "Samba" een geliefkoosd model, een troetelkind van.. van vooral de hippies. De Samba was uitgerust met ramen in het dak, ideaal voor de Flower-Power-jeugd van toen. Ook de Bulli haalde de filmstudios, tot jolijt trouwens van die hippies.

Weet u nog welk vermogen de Porsches in de jaren zestig ontwikkelden, hun snelle wagens typ 911 en de renwagen 917 en zo? Tja, dat was niet echt weggelegd voor de Bulli. Met een cilinderinhoud van 1500 cc ontwikkelde de Boxer-motor tot 44 PS in 1965. Porsche zou er om lachen, maar de kopers waren er gelukkig mee. Nog een merkwaardig iets aan de Bulli. Zijn troetelnaam "Bulli" mocht nooit officieel gebruikt worden op reclame. Er is in Duitsland namelijk een zekere terreinwagen-bouwer, de firma Kässbohrer, die het patent op die naam reeds bezat. Pas sinds vorige maand, op 6 oktober 2007, heeft Kässbohrer de naam aan Volkswagen verkocht, en nu mag de schattige Bulli ook zo genoemd worden.

Morgen keren we terug naar Porsche om hun evolutie te volgen in de jaren zeventig.





BAND TUSSEN VOLKSWAGEN EN PORSCHE
De beginjaren van Ferdinand Porsche   (5 nov 2007)

Kraft durch Freude   (6 nov 2007)

Wolfsburg ontstaat   (7 nov 2007)

De SS-ers Ferdinand Porsche en Anton Piëch   (8 nov 2007)

Ferry Porsche nemt het Porsche-bedrijf over   (9 nov 2007)

De Volkswagen kever   (12 nov 2007)

De Porsche 911   (13 nov 2007)

De VW Bulli   (14 nov 2007)

Ferdinand Piëch werkt zich op   (19 nov 2007)

De VW Golf en andere VW's   (20 nov 2007)

Van crisis naar succes bij Porsche   (21 nov 2007)

Piëch wordt voorzitter van VW   (22 nov 2007)

De overname van Volkswagen   (23 nov 2007)

18:23 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (4) | Tags: volkswagen, porsche |  Facebook |

Commentaren

ontwerp eerste bus Interessant om te vermelden is wellicht dat de eerste ruwe schets van de bus door dhr. Pon, importeur van Volkswagen in Nederland gemaakt werd. Dit ontwerp vertoont treffende gelijkenis met de uiteindelijke versie, en de bus is dus een Nederlands ontwerp te noemen!

Gepost door: Spree | 14-11-07

vraagje zoals reeds vermeld heb ik meer een vraagje. Ze hebben aan mij gevraagd waarvoor 20 april staat, i.v.m VW. Nu heb ik reeds veel info gevonden, maar nog steeds niet de juiste (er is zoveel gebeurd op de 20e en daarrond). ik hoopte dat iemand van jullie me misschien konden helpen. Ik had een aantal tips gekregen: zoals reeds duidelijk is VW, ontstaan van iets of iemand en het heeft te maken met een persoon.
Ik hoop dat je me kunt helpen! Greetz

Eline

Gepost door: eline | 20-02-08

feiten? -De locomotief v2000 heet in werkelijkheid v200
-de eerste 5 v200s stammen uit 1953
-de eerste bulli uit 1948, zegt u, dus lijkt de locomotief eerder geinspireerd door de auto, lijkt me.
-in de geschiedenis van de Bulli mag toch de rol van importeur Pon niet ongenoemd blijven!

vr Groet,
Koos_F

Gepost door: koos_f | 19-06-10

Ik heb genoten van de vele feiten en het duidelijk overzicht van de VW en Porsche geschiedenis. Wel ben ik van mening dat je erg mild bent over de Porsche clan. Er zijn veel meer belastende feiten te melden over het nazi c.q. oorlogsverleden van Ferdinand en zijn schoonzoon Piech. Ook blijft de dubieuze overeenkomst met Piero Dusio onderbelicht, waarbij Porsche vele tonnen afhandig maakte van Dusio. En hem een racewagen leverde die niet kon rijden. Graag had ik vermeld willen zien, dat Porsche, ook technieken heeft gejat van Rumpler, Barényi, en Ledwinka, (naast de al vernoemde Ganz) voor het samenstellen van zijn KdF wagen. Waarvoor hij een prijs in ontvangst nam van 100.000 RM in 1938 en een ere doctoraat. Bij Peugeot nam hij niet alleen papieren mee, maar ook de totale fabrieksinstallatie. En niet zijn zoon en dochter hebben geld op tafel gelegd voor zijn vrijkopen uit de gevangenis, maar Piro Dusio heeft dat geld (1 miljoen FF) op tafel gelegd. Maar al met al heb je een mooi overzicht weergegeven.

Gepost door: oosterwijck | 30-08-14

De commentaren zijn gesloten.