13-11-07

Taalhulp: het plaatsen van de komma (2de deel)

bild4
Spelling

Het gebruik van de komma, tweede deel

Het plaatsen van leestekens kan in elke taal wel verschillen, en zo is dit ook in de Duitse taal. De komende dinsdagen zullen we de belangrijkste punten in deze doornemen. De ene week zullen we de regels doornemen, een andere week kunnen daarop oefeningen volgen. Ook hier geldt de nieuwe spelling van augustus 2006. Voorbeelden die gegeven zullen worden, stammen uit het besluit rond deze spelling.

Vandaag nog meer over het plaatsen van een komma.

ROND DIT THEMA
Komma  eerste deel erover

Spelling  officiële regeling 2006

Spelling   algemeen

Een ondergeschikte zin wordt met een komma van de hoofdzin gescheiden. Dat is de algemene regel, maar is in tegenstelling daaraan niet geldend, wanneer de ondergeschikte zin met de voegwoorden und, oder verbonden wordt met een zinsdeel uit de hoofzin. Voorbeelden:

  • Bei großer Dürre oder wenn der Föhn weht, ist das Rauchen hier streng verboten.
  • Das Rauchen ist hier streng verboten, wenn der Föhn weht oder bei großer Dürre.
  • (Bij deze twee zinnen is de ondergeschikte zin duidelijk gescheiden door een komma.)
  • Das Rauchen ist hier streng verboten bei großer Dürre oder wenn der Föhn weht.
  • Wenn der Föhn weht oder bei großer Dürre ist das Rauchen hier streng verboten.
  • (Bij deze twee voorbeelden is de ondergeschikte zin verbonden met een zinsdeel van de hoofdzin. Er wordt dan ook geen komma geplaatst.)

Vergelijkingen door de woorden wie, als worden nooit door een komma gescheiden van de rest van de zin, ook al lijkt het vergelijkende zinsdeel een zin op zich te zijn. Voorbeelden:

  • Das ging schneller als erwartet.
  • Er kam wie am Vortage auch heute zu spät.
  • Wie im letzten Jahr hatten wir auch diesmal einen schönen Herbst

Infiniteifgroepen (te herkennen door het woord zu) scheidt men met een komma , wanneer de infinitiefgroep ingeleid wordt door de voegwoorden um, ohne, statt, anstatt, außer, als. Voorbeelden:

  • Sie öffnete das Fenster, um frische Luft hereinzulassen.
  • Das Kind rannte, ohne auf den Verkehr zu achten, über die Straße.
  • Er hat mir ein süßes, jedoch wohlschmeckendes Getränk eingeschenkt.
  • Statt am Bericht zu arbeiten, vergnügte sich Herbert mit Computerspielchen.
  • Ihr fiel nichts Besseres ein, als zu kündigen.

Infiniteifgroepen (te herkennen door het woord zu) scheidt men eveneens met een komma, wanneer dezen afhangen van een substantief. Voorbeelden:

  • Er wurde beim Versuch, den Tresor zu knacken, vom Nachtwächter überrascht.
  • Er fasste den Plan, heimlich abzureisen.

Wanneer in het bovenstaande geval enkel een infinitief voorkomt zonder bijkomende zinsdelen, dan mag (moet niet) de komma wegvallen. Voorbeeld:

  • Den Plan(,) abzureisen(,) hatte sie schon lange gefasst.

Infiniteifgroepen (te herkennen door het woord zu) scheidt men eveneens met een komma, wanneer dezen afhangen van een verwijswoord. Voorbeeld:

  • Anita liebt es, lange auszuschlafen.
  • Es missfällt mir, diesen Vertrag zu unterzeichnen.
  • Doch noch zu gewinnen, damit hat René nicht gerechnet.

Wanneer in het bovenstaande geval enkel een infinitief voorkomt zonder bijkomende zinsdelen, dan mag (moet niet) de komma wegvallen. Voorbeeld:

  • Thomas dachte nicht daran(,) zu gehen.

Bij formule-achtig ondergeschikte zinnen kan (moet niet) de komma wegvallen. Voorbeelden:

  • Wie bereits gesagt(,) verhält sich die Sache anders.
  • Ich komme(,) wenn nötig(,) bei dir noch vorbei.

Beschrijvingen van een zinsdeel scheidt men met een komma, maar dat is niet verplicht als een persoonsnaam volgt op de beschrijving ervan. Voorbeeld:

  • Der Erfinder der Buchdruckerkunst(,) Johannes Gutenberg(,) wurde in Mainz geboren

Verduidelijkingen die ingeleid worden met also, besonders, das heißt (d. h.), das ist (d. i.), genauer, insbesondere, nämlich, und das, und zwar, vor allem, zum Beispiel (z. B.) worden door een komma gescheiden. Voorbeelden:

  • Sie isst gern Obst, besonders Apfelsinen und Bananen.
  • Auf der Ausstellung waren viele ausländische, insbesondere holländische Firmen vertreten.
  • Als sie ihr Herz ausgeschüttet hatte, das heißt alles erzählt hatte, fühlte sie sich besser.

Verduidelijkingen die weergegeven worden door een voltooid deelwoord of een adjectief of een woordengroep die zich als een adjectief gedraagt, worden door een komma gescheiden. Voorbeelden:

  • Sie, aus vollem Halse lachend, kam auf mich zu.
  • Er lief auf sie zu und umarmte sie, außer sich vor Freude.
  • Wir standen vor dem Tor, den Rucksack auf dem Rücken.

Het is nog niet gedaan met de regels voor het plaatsen van een komma. Volgende week gaan we ermee verder.

11:05 Gepost door Sebastian in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) | Tags: taalhulp, duits, spelling, leestekens |  Facebook |

Commentaren

Dag Sebastian!

Ik ben als NLerin erg blij met deze site, waarop u allerlei uitlegt over de Kommasetzung in het Duits! Ik heb e.e.a. in het Duits tot mijn beschikking maar merk dat het fantastisch helpt, wanneer je deze moeilijke materie in je eigen moedertaal kan bestuderen!
Veel dank!

hartelijke groet,
Joke

Gepost door: joke | 23-02-12

De commentaren zijn gesloten.