14-03-06
Nietzsche: Over 'de mens'
Mensen behoren tot twee soorten moraal in de wereld, aldus Friedrich Nietzsche (1844 – 1900): de herenmoraal en de slavenmoraal. Beide zien elkaar als tegengesteld.
De filosofie van Friedrich Nietzsche (leven: zie eerdere postings) is geen klassieke filosofie. Hij was geen filosoof van opleiding, miste aldus de discipline en vragenstelling eigen aan deze wetenschap. Hij benaderde het filosofische vaak dichterlijk en met methodes eigen aan de positieve wetenschap en de psychologie. Nietzsche beperkte ergens zijn filosofisch werk tot kritiek op alles, zonder een oplossing te geven. Vaak wordt hem verweten het nihilisme aan te hangen. Hiertoe ontbreekt echter elke grond. Hij hing geen enkele strekking aan, gaf enkel eindeloze kritiek.
Merkwaardig is zijn kritiek op de moraal in menselijke samenleving. Hij zag voornamelijk twee vormen:
Er zijn veel mensen die zich een “Herrenmoral” toeeigenen. Zij beschouwen zich als zelfzekere mensen, hebben alles in “Griff”. Eventuele zwakheden van hunzelf willen ze niet zien en verdringen die in hun handelen. Mensen met zwakheden beschouwen ze veelal als ‘minderwaardig’ of ‘slecht’, als wezens die de leiding van de “Herrn” nodig hebben. “Herrn” kunnen een gids zijn in het leven voor de anderen, maar gedragen zich vaak onverschillig tegenover hen.
De meeste mensen echter behoren tot de “Sklavenmoral”. Dit zijn (extreem gezien) de ellendigen, de armen, de onmachtigen, de nederigen, de lijdenden, de zieken, maar ook diegenen die vrij welstellend zijn en tegelijk nederig. Deze mensen gedragen zich als slaven, stelt Nietzsche. Ze voelen zich veelal goed, wanneer ze de “Herrn” als ‘slecht’ aanzien. Verwijt men hen iets, dan gaan ze in het verweer en doen zich voor alsof ze “Herr” zijn. Misgunst en neid drijven hen vaak. In een hiernamaals zien ze hun heil: dan worden zij de ‘zaligen’, de ‘Herrn’. Dit is aldus een imaginaire droomwereld die de “Sklaven” nodig hebben om te overleven.
Nietzsche verwijt voornamelijk de christelijke leer deze “Sklavenmoral” te stimuleren. Jesus van Nazareth was een probleem voor hem, die toch een grote bewondering had voor Christus (zonder echter de leer van Christus te begrijpen). Jesus was – in de ogen van Nietzsche – een duidelijke “Herr”, superieur aan al zijn medemensen. Maar hij kon het niet vatten dat Jesus - een “Herr” – zich liet terdood veroordelen als een “Sklave”. Dat was en bleef een probleem voor de filosoof. De christelijke kerk echter dwaalde volledig af van deze Jesus van Nazareth, aldus Nietzsche. De kerk dwong mensen in een “Sklavenrol” en verhinderde met alle macht elke wetenschappelijke, zowel als culturele evolutie.
In een latere posting zien we zijn begrip “der Übermensch”.
15:12 Gepost door Sebastian | Permalink | Commentaren (0) | Email dit | 
Facebook |
Post een commentaar